Ανδρέας Γεωργαλλίδης

Σύντομο Βιογραφικό

Τόπος Γέννησης: Λευκωσία. 

Σπούδες: 

• Παιδαγωγικά (Πτυχίο 1998),
• Ιστορία - Αρχαιολογία (Πτυχίο 2002) και
• Φιλοσοφία (Μinor Πτυχίο 2002) στο Πανεπιστήμιο της Κύπρου.
• Ακλούθησε μεταπτυχιακές σπουδές (DEA) στο Παρίσι (2002-2003) στο Τμήμα Φιλοσοφίας (Université de Paris I - Panthéon - Sorbonne).
• Σήμερα, είναι υποψήφιος διδάκτωρ Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο του Sussex.

Έργα - Ποιητικές Συλλογές

• η οκτάγλωσση ποιητική συλλογή «Χρώματα Απέναντι», 2007 η οποία επανεκδόθηκε το 2008. Πατήστε εδώ για να διαβάσετε τα ποιήματα της συλλογής στα Ελληνικά.
   

• η τετράγλωσση ποιητική συλλογή «Όταν Βυθίζεται το Πιάνο» 2004. Πατήστε εδώ για να διαβάσετε τα ποιήματα της συλλογής στα Ελληνικά.

• «Κλειδωμένες Θάλασσες» 2003,

• «Παγωμένο Κενό στους 515oC» 2001 και

• «Αντικείμενες Ημιευθείες», 1998.

Μελοποιημένη ποίηση του Ανδρέα Γεωργαλλίδη

• Το πιάνο κόπασε
• Φασματικές τιμές
• Σε μη λογικό χώρο
• Καληνύχτα

Ποιήματα του Ανδρέα Γεωργαλλίδη

 Παρουσιάζουμε εδώ μερικά ποιήματα του Ανδρέα Γεωργαλλίδη. Για περισσότερα πατήστε εδώ.

Κριτικές

Σύντομο αφιέρωμα στον ποιητή Ανδρέα Γεωργαλλίδη

Δρ. Γιώργος Ζήκας

Τον Ανδρέα Γεωργαλλίδη τον συνάντησα για πρώτη φορά σε μια διάλεξη της Christiane Chauvire κατά το έτος 2002 στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης. Σκοπός μου τότε αφού μου ξεδιπλώθηκε η ποιητική του δουλειά ήταν να αναλάβω τη μετάφρασή του έργου του στα Γαλλικά. Δυστυχώς, προσωπικοί λόγοι με ανάγκασαν να αναβάλω αυτή μου την επιθυμία. Μετά από κάποια χρόνια επιστρέφω όχι για να μεταφράσω Γεωργαλλίδη (είναι ήδη μεταφρασμένος μεταξύ άλλων και στα Γαλλικά) αλλά για να παραθέσω ένα σύντομο συμπίλημα θέσεων κριτικών Λογοτεχνίας το οποίο αφορά τη δημιουργία αυτού του ξεχωριστού ποιητή. Το ερώτημα το οποίο τίθεται εδώ είναι γιατί θεωρείται να είναι ένας ξεχωριστός ποιητής.

Το ερώτημα τούτο βρίσκει απάντηση στα λόγια πολλών κριτικών της Λογοτεχνίας οι οποίοι δεν απαντούν μόνον γιατί είναι ξεχωριστός αλλά και γιατί είναι ένας σημαντικός σύγχρονος ποιητής. Ο Ιωάννης Γκλένης αναφέρει σε άρθρο του το οποίο δημοσιεύτηκε στον τύπο: «Γράφοντας ένα βιβλίο ποίησης είναι όπως να ρίχνεις ένα ροδοπέταλο στο Grand Canyon και να περιμένεις τον ήχο του δήλωσε ο Don Marquis αρχές του 20ου αιώνα. Σήμερα, τα πράγματα έχουν μόνο χειροτερέψει και το κενό έχει πάρει τη μορφή μιας παμφάγου αβύσσου. Παρόλα ταύτα, πρόσφατα ένας ‘ήχος’ του ίδιου είδους, από την Κύπρο, έφτασε τις επαγρυπνείς αισθήσεις και άγγιξε την απαλότητά του στη σκληρή ρουτίνα μου». Ο Νίκος Ευαγγελόπουλος (ποιητής και κριτικός Λογοτεχνίας) σε άρθρο του με τίτλο Η μετα-ποίηση στην ποίηση του Ανδρέα Γεωργαλλίδη μεταξύ των άλλων γράφει: «Η ποίηση του Ανδρέα Γεωργαλλίδη εισάγει αυτό το οποίο είναι έξω από το κλασικό πλαίσιο της τέχνης. Πρόκειται για ένα είδος γραφής το οποίο στέκεται αμήχανα ανάμεσα στα υπόλοιπα σύγχρονα είδη γραφής και κατορθώνει να διατηρεί την αυτοτέλεια και την αταραξία του... Η ποίηση του Α. Γεωργαλλίδη απαιτεί ένα ιδιαίτερο είδος γλώσσας – μια μεταγλώσσα σιωπής. Αυτό επειδή η γραφή του καταργεί ερωτήματα τα οποία έχουν να κάνουν με την κατανόηση των στίχων του... Όλη η δουλειά του αντιστέκεται σε κάθε ορισμό, σε κάθε αξιωματικό σύστημα της Τέχνης αναζητώντας τα όρια της ανθρώπινης ελευθερίας – της μετασκέψης».

Η Κατερίνα Τσιτσεκλή (συγγραφέας - μεταφράστρια) σε ομιλία της στην Αθήνα αναφέρει για τον Α. Γεωργαλλίδη τα εξής: «Η ποιητική δουλειά του Α. Γεωργαλλίδη είναι ένα μεγάλο ποίημα που σκόρπισε σε στίχους θραύσματα ... Ο αναγνώστης καλείται να περισυλλέξει αυτό το παζλ των λέξεων ... να ανασυνθέσει το ποίημα ... Ποίηση που θέλοντας να μιλήσει για το βαθύτερο και το ουσιαστικό περιφρονεί τις συμβάσεις και θυμίζει αντανάκλαση γραμμένης λέξης στον καθρέφτη, όπως τόσο ποιητικά είχε κάποτε ορίσει ο Νικόλας Κάλας την εικονική αναπαράσταση της αντι-λογικής κάποιων κειμένων». Ο Μάκης Αποστολάτος (ποιητής – κριτικός Λογοτεχνίας) σε αφιέρωμα στο Λογοτεχνικό περιοδικό Ομπρέλα το οποίο είχε κάνει προς τιμή του ποιητή μεταξύ των άλλων γράφει: «Ο Ανδρέας Γεωργαλλίδης έχω την εντύπωση πως αποτελεί μια ξεχωριστή περίπτωση όχι μόνο στη σύγχρονη λογοτεχνία της Κύπρου αλλά και στην ευρύτερη Ελληνική και εκτός συνόρων. Κυρίως γιατί τόλμησε να εκδώσει μια από τις συλλογές του σε ένα τόμο 250 σελίδων ... Οι μεγάλοι ποιητές στο σύνολό τους πλην ελαχίστων εξαιρέσεων γνωρίζοντας ή διαισθανόμενοι τις παγίδες που κρύβει ένα τέτοιο εγχείρημα, απέφυγαν μια τέτοια περιπέτεια που θα νόθευε την τελειομανία τους».

Ο ποιητής και κριτικός Γιώργος Καραντώνης σε ομιλία του στο Σπίτι της Κύπρου στην Αθήνα υποστηρίζει τα εξής: «Δύο παρατηρήσεις είναι αναγκαίες σχετικά με τη γλώσσα του ποιητή. Η πρώτη αφορά τη χρησιμοποίηση πολλών λέξεων που προέρχονται από το φυσικομαθηματικό χώρο... Η δεύτερη έχει να κάνει με τη δημιουργία από τον ποιητή πολλών νεολογισμών ... καθώς και το ότι μεταχειρίζεται συχνά σπάνιες και δυσεύρετες λέξεις, συνήθως με φυσικομαθηματική προέλευση επίσης». Η άποψη του Καραντώνη ενισχύεται και από την Κυπριανού Φλωρεντία (φιλόλογος - κριτικός λογοτεχνίας) σε κριτικό σημείωμα στο Λογοτεχνικό περιοδικό Νέα Εποχή στο οποίο μεταξύ των άλλών αναφέρει: «Είναι μάλιστα πολύ ενδιαφέρον να επιχειρήσουμε την ερμηνεία του ποιητικού αυτού φαινομένου της ποίησης του Γεωργαλλίδη - γιατί κακά τα ψέματα είναι φαινόμενο - με όρους της Φυσικής και ειδικότερα της θεωρίας των Κβάντων. Επιχειρούμε έτσι όχι μόνο την επιστημονική ανάγνωση της Τέχνης αλλά κάτι ακόμη ριζοσπαστικότερο: την ποιητική ανάγνωση της Φυσικής».

Ο Άντης Κανάκης σε δημοσίευμα του στο Λογοτεχνικό περιοδικό Νέα Εποχή αναφέρει: «Φαινομενικά ο ποιητής μπορεί να θεωρηθεί σουρεαλιστής ποιητής. Όμως άμα μελετήσεις το έργο του διεξοδικά, καταλήγεις ότι η ποίησή του είναι κάτι πέραν του σουρεαλισμού... Η ποίηση του Α. Γεωργαλλίδη είναι άδολη έκφραση της ψυχικής του λειτουργίας όμως με φιλοσοφική σκέψη και ηθικό και λογικό έλεγχο... Ο ποιητής μπορεί να χαρακτηριστεί νεοσουρεαλιστής ... Προσθέτει το δικό του στίγμα στην κυπριακή και ελλαδική ποίηση με τον τρόπο της ποιητικής του έκφρασης και φιλοσοφικής του θεώρησης». Ο Δρ. Δήμος Αργυρίου σε άρθρο του καταγράφει τα εξής: «Πιστεύω πως δικαίως έχει χαρακτηρισθεί ως ο ποιητής του κενού αφού μέσα από την ποίηση του δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για να επανεξετάσουμε το νόημα των λέξεων και να ορίσουμε εκ νέου νοήματα και σχέσεις. Στην προσπάθεια μας αυτή είναι αδύνατο να μην βιώσουμε ένα ιδιαίτερο είδος σιωπής ... το οποίο επιχειρεί να αποκαταστήσει τον ήχο - επιφέροντας την αισθητική των πραγμάτων». Τέλος ο μεταφραστής Γιάννης Θεοχαράκης σε άρθρο του το οποίο δημοσιεύτηκε στον τύπο με τίτλο Ο ποιητής του κενού μέσα από την αντισυμβατική αφαίρεση αναφέρει: «Ως μεταφραστής στο επάγγελμα και μελετητής για χρόνια της ελληνικής λογοτεχνίας παλεύω να εντοπίσω έργα που να αυτοσυστήνονται και να έχουν την ικανότητα να δηλώνουν μια αξιοπρεπή παρουσία στο χώρο της Τέχνης. Ένα τέτοιο έργο υποστηρίζεται από τον ποιητή του κενού (όπως ορθά χαρακτηρίστηκε) Α. Γεωργαλλίδη ... Ατάραχο το έργο του δεν φιλοδοξεί αλλά προϋποθέτει τα κρίσιμα συστατικά τα οποία θα συνθέσουν το χρώμα της απόδρασης από ψευδολογισμούς και «δηλαδή» ... Υπάρχουν σοβαροί λόγοι να μην προσπεράσουμε την περίπτωση και να εγκύψουμε στο έργο αυτό. Την ίδια άποψη εξέφρασε και ο Dr Samuel Thomas (καθηγητής του Πανεπιστημίου Durham) καθώς επίσης και ο Dr Ali Rahimi (καθηγητής του Πανεπιστημίου Kashan)».

Εδώ ολοκληρώνεται ο ρόλος μου.

Γράφει για το έργο "Χρώματα Απέναντι" του Ανδρέα Γεωργαλλίδη ο

Dr Samuel Thomas, Lecturer in English, University of Durham

This unusual new collection of “philosophical” poetry from Andreas Georgallides combines Wittgensteinian logic with an almost romantic sensibility. It is challenging and acceptable, mysteriously opaque yet rigorously precise.

What is more, the various translations on offer here (a unique and commendable endeavour) make this a truly international work.

Γράφει για τον Ανδρέα Γεωργαλλίδη ο

Dr Ali Rahimi, Assistant Professor in English, University of Kashan

Andreas Georgallides has made a marvellous use of literary elements and figures of speech to delve into the depth of human emotions. The effective choice of words with their connotations and denotations make his work intellectually motivating.

Η Ζωή Τατάκη - Ιωσηφίδου γράφει για τον Ανδρέα Γεωργαλλίδη

"Ανανεώνω / τις σιωπηρές μου συμβάσεις / διαγράφοντας τον ήχο. / Η σιωπή δεν παραφράζεται / όταν οι έννοιες / 'εχουν αληθινό βάθος".

Μ' αυτούς τους στίχους ξεκινά το ταξίδι του Απέναντι στα Χρώματα ο ποιητής. Προσπαθόντας να μας μεταφέρει με έναν ιδιάιτερα δικό του τρόπο στον κόσμο της ενόρασης και του σκεπτικισμού.

Στίχοι εξαιρετικά ολιγόστιχοι, μετουσιωμένοι σε πνευματική προσφορά που ερωτοτροπούν με το μοντερνισμό, χωρίς να χάνουν τίποτα απ' το νοημά τους. Καλαίσθητη παρουσίαση, μεταφρασμένη σε 7 διαφορετικές γλώσσες που απαντά "στη σιωπή της σιωπής" και αρνείται τις μεταμφιέσεις".

ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΑΝΔΡΕΑ ΓΕΩΡΓΑΛΛΙΔΗ

Περίληψη της ομιλίας του Γιώργου Καραντώνη

Σπίτι της Κύπρου 26/02/08

Η γνώση μου για την ποίηση του Ανδρέα Γεωργαλλίδη περιορίζεται στις δύο τελευταίες ποιητικές συλλογές του, από τις πέντε συνολικά που έχει εκδώσει, αυτές δηλαδή που παρουσιάζονται σήμερα. Και οι δύο έχουν την πρωτοτυπία να είναι πολύγλωσσες: Η «Όταν βυθίζεται το Πιάνο» τετράγλωσση, με μετάφραση των ελληνικών ποιημάτων στα αγγλικά, γαλλικά και γερμανικά, από διάφορους μεταφραστές, και η «Χρώματα Απέναντι» οκτάγλωσση, με μετάφραση των ελληνικών ποιημάτων στα αγγλικά, γαλλικά, γερμανικά, ιταλικά, ισπανικά, ρωσικά και τουρκικά από διάφορους μεταφραστές πάλι. Η ποίηση αυτών των συλλογών είναι ερωτική βασικά, περισσότερο στην πρώτη και λιγότερο στην τελευταία, με πολλές υπαρξιακές και φιλοσοφικές προεκτάσεις.

Δύο παρατηρήσεις είναι αναγκαίες σχετικά με τη γλώσσα του ποιητή. Η πρώτη αφορά τη χρησιμοποίηση πολλών λέξεων που προέρχονται από το φυσικομαθηματικό χώρο, σε βαθμό που θα μπορούσε κάποιος να υποθέσει ότι έχει σπουδάσει θετικές επιστήμες. Η δεύτερη έχει να κάνει με τη δημιουργία από τον ποιητή πολλών νεολογισμών και σύνθετων λέξεων, καθώς και το ότι μεταχειρίζεται συχνά σπάνιες και δυσεύρετες λέξεις, συνήθως με φυσικομαθηματική προέλευση επίσης.

Όλα αυτά συντελούν ώστε τα ποιήματα του Ανδρέα Γεωργαλλίδη να θυμίζουν αρκετές φορές μικρά πορίσματα, μικρά αποδειχτικά κείμενα που καταλήγουν σε κάποια λογικά συμπεράσματα, με σχέσεις αιτιών και αιτιατών. Ίσως γι’ αυτό το λόγο προσωπικά προτιμώ τα μικρά επιγραμματικά ποιήματα του ποιητή, που συμπυκνώνουν καλύτερα τη φιλοσοφία και τον τρόπο θέασης του ποιητή. Τα θεωρώ αρτιότερα από τα μεγαλύτερα του, που και αυτά όμως δεν είναι ιδιαίτερα μεγάλα, αφού σπάνια φτάνουν σε διψήφιο αριθμό στίχων. Επαναλαμβάνω πάντως, πως κατά τη γνώμη μου, η δύναμη του Ανδρέα Γεωργαλλίδη βρίσκεται στα μικρότερα ποιήματα του, όχι σε όλα ασφαλώς, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι απορρίπτω αναγκαστικά τα μεγαλύτερα. Θα κλείσω λοιπόν παραθέτοντας μερικά μικρά επιγραμματικά ποιήματα από το βιβλίο «Όταν βυθίζεται το Πιάνο» και δύο από το «Χρώματα Απέναντι».

«Κατανοώ τον πυροβολισμό σου./ Την Επανάληψή του όμως – όχι./ Ο νεκρός, δεν τραυματίζεται άλλο». «Κοιτούσαμε τη θάλασσα / ώσπου / μας έπνιξε». «Αυτή η σιωπή / δεν απαντά σε ερωτήσεις./ Υποβάλλει ερωτήματα / απορρίπτοντας τον ήχο». «Ίσως / σε συμπληρώσει ο καθρέφτη σου./ Γιατί απ’ εδώ και πέρα / θα είσαι μισή». «Πόσα να σβήσω / σε μια κόλλα χαρτί....» «(Νεκροταφείο) Εδώ, / δεν φωνάζει πια κανένας / τ’ όνομα του./ Όλοι γνωριζόμαστε / και έχουμε γίνει τώρα φίλοι». «(Αν υπήρξα) ...επιθυμώ επιτυχημένη μια κηδεία / χωρίς παρευρισκομένους....»

Γράφει ο Ιωάννης Γκλένης (Κριτικός Λογοτεχνίας - Μεταφραστής)

Η ποίηση του Ανδρέα Γεωργαλλίδη  

«Γράφοντας ένα βιβλίο ποίησης είναι όπως να ρίχνεις ένα ροδοπέταλο στο Grand Canyon και να περιμένεις τον ήχο του» δήλωσε ο Don Marquis αρχές του 20ου αιώνα. Σήμερα, τα πράγματα έχουν μόνο χειροτερέψει και το κενό έχει πάρει την μορφή μιας παμφάγου αβύσσου. Παρόλατάυτα, πρόσφατα ένας ‘ήχος’ του ίδιου είδους, από την Κύπρο, έφτασε τις επαγρυπνείς αισθήσεις και άγγιξε την απαλότητά του στην σκληρή ρουτίνα μου.

Όταν πρωτοπήρα αυτά τα ποιήματα στα χέρια μου, τα διάβασα με τυχαία σειρά μόνο για να ανακαλύψω με ευχαρίστηση, αληθινά αισθήματα πάθους, αγάπης και ευτυχίας, μελαγχολίας, λύπης, ακόμα και οργής, που επιπλέουν ανάμεσα στις γραμμές. Μακριά από λαβύρινθους άδειου στόμφου, αυτά τα ποιήματα μας κάνουν να αντιμετωπίσουμε τον καθρέφτη της δικής μας πραγματικότητας που τόσο αποτελεσματικά μάθαμε να καμουφλάρουμε κάτω από την δικαιολογία της πολύ απασχολημένης ζωής. Στο δεύτερο διάβασμα της συλλογής, δεν υπήρχε χώρος για τέτοιες παράλογες ευαισθησίες, αφού σχεδόν έδρασα σαν μεταφραστής επικεντρωμένος στις μεταφρασμένες εκδοχές παρά στα ποιήματα καθεαυτά. Όσο κι αν ικανοποίησα τα πιο βαθιά αταβιστικά ένστικτα της περιέργειας μου, έχασα την πεμπτουσία της αρχικής δουλείας. Μέχρι που μια από τις επόμενες νύχτες πήρα το βιβλίο ξανά στα χέρια μου, τελικά αυτή την φορά σαν ερασιτέχνης αναγνώστης, άρχισα να εξερευνώ τα βάθη του, με μόνο σκοπό να επισκεφτώ κάποιο άλλο κόσμο, πιο αθώο από αυτόν που ήξερα. Εκεί, όπου οι λέξεις σταδιακά ξεφορτώθηκαν το κόσμιο τους νόημα, συνέλαβα τις ίδιες οδυνηρές οικείες εμπειρίες, τα ίδια μοτίβα λαθών, και όντως τα αποίκιλα ίδια μονοπάτια μετάνοιας.

Δεν υπάρχει ομοιοκαταληξία σε αυτά τα ποιήματα. Αντί αυτού, υπάρχει ένας έμφυτος λυρισμός, που δεν χρειάζεται τίποτα άλλο για να τα αποδώσει ως συμμετρικά. Οι λέξεις που χρησιμοποιήθηκαν κατά διαστήματα είναι τραχείες και πολύ ακριβείς, ακόμα και μη-φιλικές θα μπορούσε να πει κάποιος. Ο αναγνώστης αυτής της ποίησης μπορεί να νιώσει τη δουλειά του Ανδρέα Γεωργαλλίδη ως δική του ιδιοκτησία και αυτό δεν είναι τίποτε άλλο από τέχνη.

Γράφει ο Νίκος Ευαγγελόπουλος (ποιητής- κριτικός Λογοτεχνίας)

Η μετα-ποίηση στην ποίηση του Ανδρέα Γεωργαλλίδη

Η ποίηση του Ανδρέα Γεωργαλλίδη εισάγει αυτό το οποίο είναι έξω από το κλασσικό πλαίσιο της τέχνης. Πρόκειται για ένα είδος γραφής το οποίο στέκεται αμήχανα ανάμεσα στα υπόλοιπα σύγχρονα είδη γραφής και κατορθώνει να διατηρεί την αυτοτέλεια και την αταραξία του.

Το έργο του απαιτεί σε ένα πρώτο στάδιο ο αναγνώστης του να το αναγνώσει αναζητώντας το κυριολεκτικό νόημα των στίχων του και σε ένα δεύτερο στάδιο απαιτεί να εγκαταλείψει τον ορθολογισμό της γραφής του και να ανατρέξει σε ένα είδος μεταφαινομενολογικής-ενορασιακής προσέγγισης έξω από τη γλώσσα, εντός της μετασκέψης.

Η ποίηση του Αντρέα Γεωργαλλίδη απαιτεί ένα ιδιαίτερο είδος γλώσσας – μια μεταγλώσσα σιωπής. Αυτό επειδή η γραφή του καταργεί ερωτήματα τα οποία έχουν να κάνουν με την κατανόηση των στίχων του.

Η τέχνη (όπως κάποτε μου ανέφερε) δεν συντελείται για να την καταλάβουμε αλλά για να την υποψιαστούμε ως μια αίσθηση πραγμάτων – ως μια κατάσταση του νου. Ο Ανδρέας Γεωργαλλίδης κατορθώνει με το έργο του να κρατήσει το κερί αναμμένο ώστε η αισθητική των πραγμάτων να μπορεί να αναπνέει σε ένα αντιποιητικό κόσμο – σε ένα κόσμο της γραμματικής και του δήθεν. Όλη η δουλειά του αντιστέκεται σε κάθε ορισμό, σε κάθε αξιωματικό σύστημα της Τέχνης αναζητώντας τα όρια της ανθρώπινης ελευθερίας – της μετασκέψης.

Γράφει η Κατερίνα Τσιτσεκλή για τον Ποιητή του κενού

Κατερίνα Τσιτσεκλή - Συγγραφέας Μεταφράστρια

(Σπίτι της Κύπρου 26/02/08)

Η ποιητική συλλογή του Ανδρέα Γεωργαλλίδη είναι ένα μεγάλο ποίημα που σκόρπισε σε στίχους θραύσματα, όπως τα χρώματα που ζωγραφίζει ο ποιητής με τις λέξεις του, τα χρώματα ενός εσωτερικού ηλιοβασιλέματος ή καλύτερα μιας εκθαμβωτικής ανατολής. Οι στίχοι θαρρείς ταιριάζουν και κουμπώνουν μεταξύ τους δημιουργώντας ένα μήνυμα, διαγράφοντας μια μορφή, εκδηλώνοντας μια επιθυμία. Ο αναγνώστης καλείται να περισυλλέξει αυτό το παζλ των λέξεων, να αποκαλύψει το μύχιο τους μήνυμα, να βαδίσει με γνώμονα τις λέξεις για να χαρτογραφήσει την ψυχή του ποιητή, να ανασυνθέσει το ποίημα. Κλειδιά του για να ακολουθήσει τον ποιητή είναι ο έρωτας, η απουσία, οι αναμνήσεις, η συγκίνηση, η μουσική των λέξεων.

Ο ποιητής γκρεμίζει τον ουρανό για να αποκαλύψει έναν άλλο με περισσότερο γαλάζιο, επινοεί μια Πέμπτη εποχή. Αφήνει τη σιωπή απέναντι, για να ταξιδέψει εκεί που το πιάνο βυθίζεται, εκεί που η σιωπή τραγουδάει και τα χρώματα σχηματίζουν το περίγραμμα προσώπου αγαπημένου. Ακολουθεί τον ήχο μιας εσωτερικής μουσικής, το μονοπάτι που είναι γνωστό σε όλους τους ποιητές, το μονοπάτι των αναμνήσεων. Είναι μεγάλο το ταξίδι για να φθάσει εκεί, σε αυτό τον τόπο αλλού, στο τέλος του χρόνου, στο τέλος των συμβάσεων, για να ακούσει το βουβό κονσέρτο, για να συναντήσει τη μούσα. Πηγαίνει εκεί χωρίς αποσκευές, αφήνει πίσω του ατακτοποίητα γεγονότα, ώστε επίλογος να μην υπάρχει ... Σκοπός του ταξιδιού είναι να παραδώσει ένα ανεπίδοτο γράμμα, να ανοίξει ένα παράθυρο για να ατενίσει από εκεί το όραμα. Αποστέλλω λοιπόν ένα παράθυρο κενού στη σιωπή της σιωπής, θα πει. Ω, ναι! Είναι δύσκολο. Ο ποιητής κέρδισε επάξια το περιθώριό του για να φιλοξενηθεί στο χώρο.
Ο ποιητής ανταμώνει εκεί τη βαθύτερη αλήθεια του. Δεν υπάρχει πια χρόνος, δεν υπάρχουν μεταμφιέσεις, λογικά χρώματα σε τούτο το φως, υπάρχουν μόνο δυο σκιές ζωγραφισμένες του ίδιου μη λογικού χρώματος. Βλέπεις ένα άλλο γαλάζιο, κοιτάζει το φώς στα μάτια, η αγάπη γίνεται ουρανός. Συμμετέχει σε αυτή τη βουβή κοσμική μελωδία που είναι πάντα εκεί και ωστόσο μόνο τις στιγμές της έμπνευσης ακούει. Νιώθει σολίστας χωρίς θεατές της κοσμικής μελωδίας. Εκεί προσκαλεί την αγαπημένη για να ακυρώσει σιωπηρές αρνήσεις, για να της κοινωνήσει τη βαθύτερη αλήθεια του. Αν ήξερα το σχήμα του ουρανού θα σε ζωγράφιζα με χρώματα γαλάζια, θα της πει, και παρακάτω θα αναρωτηθεί: γιατί κανένας ήλιος δεν έγινε υπηρέτης των ματιών σου. Προσπαθεί να αναμεταδώσει στον αναγνώστη αυτή τη θεϊκή ανατριχίλα που δεν είναι τίποτα άλλο παρά το άγγιγμα της μούσας. Άλλοτε νιώθει άτρωτος και άλλοτε οι λέξεις, τα εργαλεία του, τον προδίδουν και παραμένει αδύναμος: Ας προσπαθήσει ο παραλήπτης να αναγνώσει τούτη τη λευκή σελίδα και με υπομονή να μετρήσει τις τόσες ανύπαρκτες λέξεις της, θα πει. Αλλά και ποιος ποιητής, και ποιος δημιουργός δεν αισθάνθηκε την ίδια αδυναμία όταν η στιγμή της μέθεξης έχει χαθεί, όταν ακόμα θαμπωμένος από την πανδαισία των χρωμάτων, από την αρμονία της συμπαντικής μουσικής, προσπαθεί να αναπαραγάγει έστω και ένα ελάχιστο κάτι από όσα έχει δει και αισθανθεί; Πόσο φτωχές φαίνονται τότε οι λέξεις, οι λέξεις που ως εκείνη τη στιγμή εμφάνιζαν το πλήρες νόημά τους, την εσωτερική αλήθεια τους. Ο Γεωργαλλίδης επιστρατεύει με σιγουριά, μια τεχνική γραφής φειδωλή, αφαιρετική, που φλερτάρει με τον υπερρεαλισμό, όσον αφορά τη φαντασία και την εικόνα, χωρίς ωστόσο να ματαιώνει το νόημα. Γεμάτος αυτοσαρκασμό, λογοπαίγνια και αντιφάσεις – αφιερώνει την ποίηση του στη σιωπή της σιωπής – καταθέτει το προσωπικό ποιητικό στίγμα του. Ποίηση που θέλοντας να μιλήσει για το βαθύτερο και το ουσιαστικό περιφρονεί τις συμβάσεις και θυμίζει αντανάκλαση γραμμένης λέξης στον καθρέφτη, όπως τόσο ποιητικά είχε κάποτε ορίσει ο Νικόλας Κάλας την εικονική αναπαράσταση της αντι-λογικής κάποιων κειμένων.

Όταν η πραγματικότητα γίνεται ύφαλος που πάνω της κινδυνεύει να ναυαγήσει το όραμα του ποιητή, εκείνος καταφεύγει σε εκείνο τον τόπο αλλού που ίσως δεν είναι παρά ένα ιδανικό νησί, μια εξιδανικευμένη πατρίδα, του έρωτα των παθών και των πόθων.

Κριτική από το Μάκη Αποστολάτο για τον ποιητή του κενού

Μάκης Αποστολάτος  (εκδότης / διευθυντής περ. Ομπρέλα – ποιητής – κριτικός)

 (Σπίτι της Κύπρου 26/02/08)

Ο Ανδρέας Γεωργαλλίδης έχω την εντύπωση πως αποτελεί μια ξεχωριστή περίπτωση όχι μόνο στη σύγχρονη λογοτεχνία της Κύπρου αλλά και στην ευρύτερη Ελληνική και εκτός συνόρων. Κυρίως γιατί τόλμησε να εκδώσει μια από τις συλλογές του σε ένα τόμο 250 σελίδων με ελάχιστες παράπλευρες απώλειες. Οι μεγάλοι ποιητές στο σύνολό τους πλην ελαχίστων εξαιρέσεων γνωρίζοντας ή διαισθανόμενοι τις παγίδες που κρύβει ένα τέτοιο εγχείρημα, απέφυγαν μια τέτοια περιπέτεια που θα νόθευε την τελειομανία τους. Ο Μ. Ελευθερίου σε συνέντευξη του που μου παραχώρησε πρόσφατα λέει: «Η τηλεγραφική, ας το πούμε έτσι, γραφή του ποιήματος, σε αναγκάζει να πεις πολλά πράγματα σε λίγους στίχους». Στα σεμινάρια ποίησης που διδάσκω μια 15ετία, συχνά αναφέρομαι στην οικονομία των λέξεων και την αξία της σιωπής που και ο ίδιος επισημαίνει σ’αυτή την πραγματικά αξιοσημείωτη ποιητική κατάθεση. Και φαίνεται πως συμφωνεί και στην πράξη, με την άποψη που θέλει τον ποιητικό λόγο ουσιώδη, μακριά από φλυαρίες, ένα λόγο όπου κάθε λέξη πρέπει να εκφράζει ευστόχως το περιεχόμενο, χωρίς περαιτέρω διευκρινίσεις επεξηγηματικών στίχων και πλατυασμούς.

Ας δούμε κάποια παραδείγματα περί σιωπής και ως σημαινόμενο, στην πολυσέλιδη συλλογή του «Όταν βυθίζεται το Πιάνο», όπου εξάλλου η συχνή επανάληψη της παραπέμπει στην αναγκαιότητα μεθερμηνείας της ως βασικό άξονα ανάπτυξης της θεματικής του βιβλίου ή έστω ως ένα θεμελιακό λίθο δόμησης των ερεθισμάτων και εμπνεύσεων του:

Σελ. 70: Το φως εσωκλείεται στη σιωπή του
» 74: ... διακόπτομαι στη σιωπή σου
» 108: Ταχυδρομώ το νου μου στο νησί της σιωπής
» 136: Αβέβηλη η σιωπή
» 186: Το φράγμα της σιωπής δίνει συνεχώς τη μάχη
» 214: Το μελάνι χύνεται στο χαρτί / για να σκοτώσει / τη σιωπή των ματιών
» 246: Η φωνή σου / τρίζει με τη σιωπή / και βουβαίνονται οι ρόλοι

Παράθεσα μόνο μερικά χαρακτηριστικά παραδείγματα για να μη μακρυγορώ. Θα μεταφέρω όμως αυτούσιο το ποίημα της σελίδας 102 και λόγω ιδιαιτερότητας της δομής και του λόγου της αφαιρετικότητας του νοήματος το οποίο όμως δημιουργεί αντίθεση με την ανάπτυξη της μορφής του:
Ο (έβδομος) στίχος
Στον έβδομο στίχο, γράφω την αλήθεια. / Δεύτερος στίχος / Τρίτος στίχος / Τέταρτος στίχος / Πέμπτος στίχος / Έκτος στίχος / / Όγδοος στίχος

Έχουμε λοιπόν την ουσία και την αφαιρετική λειτουργία του λόγου από τη μια, και τον καταιγισμό ποιημάτων – ευτυχώς, όχι μακροσκελών – από την άλλη, μια κατ’αντανάκλαση αντιφατικότητα, η οποία ωστόσο προσδίδει την πεμπτουσία της αισθητικής, όχι τόσο επειδή την εμπλουτίζει, αλλά γιατί εγκυμονεί τη γέννηση – έκρηξη του κόσμου του ποιητή, ωστόσο κόσμια, σε τόνους χαμηλούς, χωρίς ακρότητες. Όπως θα έλεγε και ο ίδιος, έτσι προκύπτει δια της έλξεως των αντιθέτων η ενότητα των, η κατάθεση – τοκετός, και στην προκειμένη περίπτωση η δημιουργία. Δημιουργία υπαρκτή αφού αν και πιέζεται από το βάρος τόσων σελίδων, ωστόσο λάμπει σαν μαργαριτάρι στο βυθό, κυλάει σε εκατοντάδες στίχους-ρυάκια κάτω από τον ολοφώτεινο ουρανό, στο γέρμα της άνοιξης, κελαρύζοντας τα συναισθήματα του στο επερχόμενο καλοκαίρι. Μοιάζει με την ένατη του Μπετόβεν, αναγγέλλοντας τη γέννηση ενός εξαιρετικού ποιητή που φαίνεται πως κουμαντάρει το βαρύ φορτίο του. Έστω και δύσκολα κέρδισε το στοίχημα της μεγάλης έντασης, των σελίδων-συμπληγάδων που ωστόσο γέμισαν έμπνευση, ξεπέρασαν την ανισότητά τους, επιβράβευσαν την τόλμη του ποιητή Γεωργαλλίδη. Του νέου αυτού που πάλεψε με τα θεριά της ζωής αποκτώντας νωρίς διακρίσεις και βιώματα, με τη ζούγκλα του χώρου αντιπαραθέτοντας στωικότητα και αξιοπρέπεια, με τους χείμαρρους της ψυχής και της γλώσσας. Αυτοί αν δεν τους τιθασεύσεις σε ρίχνουν στο βάραθρο της αποτυχίας. Μα ο νεαρός Κύπριος στοχαστής, τα κατάφερε να βγει νικητής και σχεδόν αλώβητος, με το διακύβευμά του πολύ ικανοποιητικό στο σύνολο του, αριστούργημα τελικά, αν δια της αφαίρεσης, δεν ξεπερνούσε της 100 σελίδες. Και μπράβο του, διότι δεν απομένουν περισσότερες σήμερα στο χρυσό βιβλίο των αριστουργημάτων για ένα Ρίτσο, ένα Σικελιανό, έναν Ελύτη. Έτσι μπορώ να πω πως «Όταν Βυθίζεται το Πιάνο» μένει ο απόηχος, η μουσική της σιωπής, τελικά η ακεραιότητα του συναισθήματος, το ακέραιο της ποίησης άνευ υπολοίπου. Μια τέτοια συσσώρευση εικόνων και ευγενών υλικών, όπου συνυπάρχουν αρμονικά, η υπαρξιακή αναζήτηση με τον ύμνο στον έρωτα, όπου εξ’ ίσου συχνά με τη σιωπή, συνδιαλέγονται γόνιμα τα σημαινόμενα, χρόνος, παρουσία - απουσία, μάτια, φως, ουρανός, θάλασσα, - τα τρία πρώτα με ιδιαίτερες συχνότητες συναντώνται σε στοχαστικές βάσεις, ρεύματα, ιδέες, τάσεις, ακόμα και σχολές. Αν και η εναλλαγή λυρισμού-ρομαντισμού αφήνει έντονα τα σημάδια του μικρόκοσμου του ποιητή όπως αυτός αναδύεται στην πλειονότητα των στίχων, το κοντράστ του ψυχισμού του με τις εντυπώσεις του έξω κόσμου αποδίδεται παραστατικά, συχνά με σουρεαλιστικές αποχρώσεις χωρίς να λείπει η ρεαλιστική προσέγγιση, αλλά και σχεδιάσματα σχηματικής ποίησης, μάλλον απρόβλεπτα. Μετά δηλαδή από μια αλληλουχία εξπρεσιονισμού-ιμπρεσιονισμού και με διαιτητή ας πούμε έναν διακριτικό νατουραλισμό να δίνει τους τόνους χωρίς ακρότητες, με τη χυδαιότητα να απουσιάζει εντελώς, συμμετέχεις στο υπερρεαλιστικό όραμα ή στο παιγνίδι των λέξεων ή απολαμβάνεις πότε το νοσταλγικό και πότε το αισθησιακό κλίμα που προσφέρουν οι στίχοι του. Και γυρίζεις σελίδα, οπότε υπάρχει πιθανότητα να βρεθείς μπροστά σε σχηματική γραφή.

Κυρίες και κύριοι, δεν είχα δει ποτέ μου τον Γεωργαλλίδη ως την ολοκλήρωση αυτού του σημειώματος, δεν τα έχω διαβάζει τα τρία προηγούμενα βιβλία του. Μελέτησα αυτό και διάβασα το πρόσφατο «Χρώματα Απέναντι». Δεν ξέρω αν έχει γράψει κάτι εκτός από την ποίηση των πέντε συλλογών του. Ωστόσο «Όταν βυθίζεται το Πιάνο» γεννιέται ένας ποιητής, όπως φαίνεται στην εδώ περίπτωση. Αλλά το ταλέντο του, μέσω του οποίου τον γνώρισα εξ’ αποστάσεως, όχι μόνο δεν θα βυθιστεί ποτέ, αλλά έγινε ήδη σωσίβιο, ίσως και αερόστατο που ανεβάζει στους ουρανούς της ανάστασης τις ψυχές των αναγνωστών. Καλωσορίστε τον ποιητή. Του κάνω χώρο να περάσει. Σας ευχαριστώ.

 Δημοσίευμα της Κυπριανού Φλωρεντίας  (Φιλόλογος - κριτικός λογοτεχνίας)

 ΠΟΙΗΣΗ - ΑΝΔΡΕΑ ΓΕΩΡΓΑΛΛΙΔΗ

Στα ποιήματα των συλλογών του Ανδρέα Γεωργαλλίδη τα μοτίβα της άρνησης, της φυγής, της ανυπαρξίας της απαξίωσης και του εγκλεισμού, «περιπατούν» με κβαντικό βηματισμό τον οποίο για να ακολουθήσεις απαιτούνται όχι μόνο φυσικομαθηματικές γνώσεις αλλά και βιώματα του «Παγωμένου κενού» της εποχής μας.
Η έννοια του χαμένου κέντρου σε μια μεταμοντέρνα εκδοχή είναι κάτι που διατρέχει την ολόκληρη τη συλλογή, ενώ οι εξειδικευμένες επιστημονικές γνώσεις που εξυπακούει καθιστούν την πράξη της ανάγνωσης τη μύηση μας σίγουρα σε έναν ποιητικό γαλαξία όπου τα πάντα περιστρέφονται και αιωρούνται σε έννοιες, αριθμούς, σχέσεις, έλξεις και απωθήσεις, σε ένα «ραγισμένο χάος».

Προς μια ποιητικοποίηση της Φυσικής

Είναι μάλιστα πολύ ενδιαφέρον να επιχειρήσουμε την ερμηνεία του ποιητικού αυτού φαινομένου της ποίησης του Γεωργαλλίδη-γιατί κακά τα ψέματα είναι φαινόμενο- με όρους της Φυσικής και ειδικότερα της θεωρίας των Κβάντων. Επιχειρούμε έτσι όχι μόνο την επιστημονική ανάγνωση της Τέχνης αλλά κάτι ακόμη ριζοσπαστικότερο: την ποιητική ανάγνωση της Φυσικής.

Έτσι, το ηλεκτρικομαγνητικό κύμα παίρνει στην ποίηση του Γεωργαλλίδη όλο και πιο ψυχικές ιδιότητες ενώ τα εξωτερικά ερεθίσματα για τη συγγραφή δεν είναι παρά η προσπίπτουσα ακτινοβολία που διαθλάται αποσπασματικά σε μια ραγισμένη ποίηση ενός χαμένου κέντρου. Τα αντιθετικά μοτίβα της ποίησής του αντλούν τον δυϊσμό τους από την κβαντική θεωρία ενώ ο ποιητής μεταμορφώνεται σε ένα μέλαν σώμα: ένα σώμα που απορροφά όλη την προσπίπτουσα ακτινοβολία και όλες τις συχνότητες, ένα «ταχυόνιο που τείνει πάντα για επίσκεψη» σε ένα «γεωμετρικό κέντρο» με πυξίδα το μαγνητισμό και τη βαρύτητα: ψυχρές αλλά σίγουρες αξίες σε ένα καιρό ανασφαλούς «ανθρωπισμού» και απομάκρυνσης.

Το γραμματικό μικροσύμπαν

Πέρα όμως από τη Κβαντικότητα της ποίησης του, τα ποιήματα του προβάλλονται και σε ένα πολύ ασυνήθιστο περιβάλλον..στίξης.αφού μια παρένθεση γίνεται το θέμα ποιήσεως, όπως και η επιλογή προσώπου στο «Τρεις τελείες. Η σιωπηρή εκφραστικότητα συναισθημάτων των σημείων στίξης είναι κάτι που γοητεύει τον ποιητή, που γυρεύει κάτι πέρα από τις λέξεις, και δείχνει αυτόν ακριβώς του τον αγώνα: να δώσει ύπαρξη στην (φαινομενική) ανυπαρξία, να κοιτάξει τα πάντα με νέο μάτι, να δώσει φωνή σε κάθε ψευδαίσθηση, σε κάθε «δαντική ακυριολεξία» διακρίνοντας τις «αγενείς αποστάσεις» («Ενόραση»)

Ο αναπόδραστος εγκλεισμός

Ένα χαρακτηριστικό μοτίβο που εμφανίζεται συχνά σε όλές του τις ποιητικές συλλογές είναι η έννοια του χαμένου αντικλειδιού («Γιατί εμμένω») , του παραθυριού της ντροπής («Είσοδος ή έξοδος») του εφεδρικού λαμπτήρα (στο ομώνυμο ποίημα). Ο ποιητής βιώνει με άλλα λόγια τη μορφή ενός αναπόδραστου εγκλεισμού, στον οποίο και παγιδεύτηκε αγνοώντας τις εναλλακτικές του επιλογές, παραμελώντας την πρόληψη. Επίσης, η έννοια της φυγής τόσο στο «Σκευωρία» όσο και στο «Είσοδος ή έξοδος» σηματοδοτούν την εναρμόνισή του σε ένα περιβάλλον άρνησης με το οποίο ο ποιητής συμβιβάζεται αυτοεξαπατώμενος αλαζονικά , εκμεταλλευόμενος παράλληλα τα ποικίλα επιχειρήματα που του προσφέρει ο σχετικισμός και οι ποικίλες ερμηνείες. Οι αξίες θα λέγαμε χαμαιλεάζουν αλλά και περιστρέφονται ανάποδα και μεταλλαγμένα καθιστώντας τον ποιητικό «καμβά» εξαιρετικά «τετραδιάστατο».

Ο εγκλεισμός ακόμα, βιώνεται στο « Ναυμαχία Ξηράς» σαν η αδυναμία «κατανομής» του ποιητή. Εδώ όμως δεν έχουμε την έννοια της φυγής αλλά της μαχητικότητας. Μιας μαχητικότητας όμως αυτεπίστροφης και φασματικής με την έννοια ότι δεν κατανέμεται παρά ενεργειακά «σε εσφαλμένες ανισορροπίες περασμένων χρόνων». Σε μια όπως λέει και ο ποιητής «συντηρητική επανάσταση».

Η εναλλακτική υπερβατική πραγματικότητα

Η έννοια ακόμη του απολύτου προσεγγίζεται στο ποίημα «Απόλυτο» με ένα ερωτικό αντιλογικοκρατικό και ενοραματικό τρόπο, που αγνοείται χωρίς αυτό να του στερεί την «τάξη» και την ύπαρξη. Μια τάξη και μια ύπαρξη που όλως παραδόξως θέλει την αποξένωση να αποτελεί απαραίτητο παράγοντα της επικοινωνίας αλλά και της απόλυτης άρνησης, όπως φαίνεται στον «Διάλογο». Η έννοια της απουσίας και της στέρησης,όμως αυτή, είναι χειροπιαστή( βλ. «Αυτόπτης Ανυπαρξία», «Απύθμενα») μόνο βέβαια από τον ποιητή, ο οποίος αθροίζει τις αλλεπάλληλες αρνήσεις της πραγματικότητας του δίδοντάς τους θετικό πρόσημο και μια κατά κάποιον τρόπο ύπαρξη, μια νέα δική του πραγματικότητα.

Η «Ασυνέχεια της Συνέχειας»

Μια πολύ ενδιαφέρουσα παράθεση ποιημάτων σε συνέχειες με αριθμητικούς δείχτες για τίτλους έχουμε με την «Ασυνέχεια της Συνέχειας». Σε μικρά ποιήματα με συνειρμικούς αρμούς δίδεται και μια μορφολογική πέραν από την σημασιολογική, άποψη των Κβάντων μια και τα ποιήματα παραπέμπουν στα στοιχειώδη ποσά ενέργειας για τα οποία μίλησε ο Πλανκ και τα οποία διαδίδουν ασυνεχώς την ακτινοβολούμενή τους ενέργεια. Το παιχνίδι των παραπομπών παίζεται λοιπόν και σε μορφικό επίπεδο με την αποσπασματική παράθεση με την ασυνεχή τους συνέχεια.

Προς μια ποιητική αποδόμηση

Στο ποίημα «Όρθια κτίρια» έχουμε ένα παιχνίδι για την εξαπάτηση των κρυμμένων εννοιών, σε ένα συγκείμενο αρχιτεκτονικό, που αναδίδει την έννοια του ρυθμισμένου, με αρμό την οικο-δομή, την μεσα-δομή, και την υπερ-δομή.

Έχουμε λοιπόν στην αρχή το περιπλανώμενο βλέμμα του ποιητή, που προκαλούμενος από την άρνηση της θέασης διερωτάται, φαντάζεται, καταλήγει, απορρίπτει. Οι ερμηνείες που δίδει σπάζουν από μέσα τη δομή και τη «λογική» του κτιρίου: Από τη μέσα-δομή «συσκότιση» περνούμε στην έξω-δομή «περαστικοί», στην οποία και μετάσχει και ο ποιητής για να περάσουμε στην ολική θεώρηση της αρχιτεκτονικής αισθητικής που τα συνδυάζει όλα υπερ-δομικά. Έχουμε όμως και την υπο-δομή «παλαιό κτίριο» , που καταρρίπτεται και αυτή με τη σειρά της. Πώς καταρρίπτονται; Μα φυσικά με την αιτιοκρατική δικαιολόγηση των ρόλων που εκτελούν και με τον φωτισμό του ανεξήγητου, μυστηριώδους και προκλητικού τους είναι.

Η ποίηση ωστόσο του Γεωργαλλίδη δεν καταρρίπτεται τόσο εύκολα παρόλα τα πυρά που η αδέξια μας κριτική εκτόξευσε, μια και «δεν παραδίδεται ποτέ στις εκπτώσεις» και «δεν ασχολείται με ποσοστά» («%»).Και αυτό ίσως γιατί ο Γεωργαλλίδης:

« Καταργήθηκε έτσι,
κρύβοντας ακόμα και τη σκιά του.
Κατατάχτηκε στο χώρο των αφαιρέσεων
ψάχνοντας την απομόνωση της δυστυχίας του.
Η αντισυμμετρική σιωπή
δεν περπάτησε το φόβο του μυαλού του.
Πίστευε απροσδόκητα,
γι’αυτό και το μέλλον
δεν μπορούσε να τον ανατρέψει περισσότερο.
Κούραζε τα βήματά του
αλλά δεν παραδόθηκε ποτέ στις εκπτώσεις.
Τον ενοχλούσαν πολύ τα ποσοστά»
( Ανδρέα Γεωργαλλίδη «%»)

Γι’αυτό και σε μια εποχή ποσοστών και μιζών ο Γεωργαλλίδης επιμένει πεισματικά εμπορικά ανέκδοτος. Η ποιητική του ωστόσο συλλογή είναι πολύτιμη για τον καθένα αν θέλει ζωντανά ακόμη τα φωτόνια του.... 

ΜΙΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΆΝΤΗ ΚΑΝΑΚΗ
ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΑΝΔΡΕΑ ΓΕΩΡΓΑΛΛΙΔΗ

7 Μαίου 2008

Για τον Ανδρέα Γεωργαλλίδη το «Λακωνίζειν εστίν φιλοσοφείν». Όμως δεν μένει ως εδώ. Φιλοσοφεί λακωνίζοντας. Τα ποιήματα του είναι πάρα πολύ σύντομα με φιλοσοφικές έννοιες. Αυτό που θέλει να μεταδώσει ο ποιητής στους αναγνώστες του δεν βρίσκεται στις έννοιες των λέξεων και των στίχων, αλλά ανάμεσα στις λέξεις και τους στίχους - κάτω από το κείμενο.

Μερικοί κριτικοί της λογοτεχνίας τον αποκάλεσαν ποιητή του ‘κενού’. Όμως δεν είναι έτσι τα πράγματα. Διαβάζοντας προσεχτικά και ξαναδιαβάζοντας τα ποιήματα του θα διαπιστώσουμε ότι ο ποιητής δημιουργεί τις δικές του γέφυρες με το στίχο του, πάνω από το κενό για να διαβεί ο ίδιος και ο αναγνώστης του. Ο ποιητής με τα ολιγόστιχα ποιήματα του, δίνει το έναυσμα για να συνεχίσει τον προβληματισμό ο αναγνώστης, ψάχνοντας στα δικά του βιώματα και εμπειρίες να βρει αυτό που θέλει να του μεταδώσει ο ποιητής. Να λύσει το αίνιγμα του ποιητή, που γίνεται και δικό του αίνιγμα – αίνιγμα της ζωής του.

Ο ποιητής μπορεί να σχοινοβατεί στο κενό. Όμως χαράζει τη γραμμή, δημιουργεί τη δική του ιδιόμορφη γέφυρα για να διαβούμε το κενό. Όχι βέβαια με την ασφάλεια μιας πραγματικής γέφυρας που συνηθίσαμε, αλλά με κίνδυνο. Σχοινοβατούμε και εμείς οι αναγνώστες της ποίησης του, για να γνωρίσουμε τον εαυτό μας, την ίδια μας την ύπαρξη. Είναι φανερό, ότι η ποιήση του φέρει το στίγμα του υπαρξισμού.

Τι είναι ο υπαρξισμός;

Είναι τάση, σχολή στη φιλοσοφία με πρωτεργάτες μια σειρά φιλοσόφους όπως ο Δανός Κίργκερκαρ, ο Γερμανός Καρλ Γιάσπερς, οι Γάλλοι Γαμριέλ Μαρσέλ, Ζιαν Πωλ Σαρτρ, Αλμπέρ Καμύ και άλλοι. Για τους υπαρξιστές δεν υπάρχει η πραγματικότητα όπως εμείς τη γνωρίζουμε. Δεν αναγνωρίζουν το ντετερμινισμό, τη διαλεκτική εξέλιξη της φύσης και της κοινωνίας, την κοινωνική πραγματικότητα. Η πραγματικότητα για τους υπαρξιστές είναι ο ανθρώπινος βίος μέσα στο κενό – στο σύμπαν. Και ο άνθρωπος βρίσκεται σε διαρκεί αγωνία για τη μοίρα της ύπαρξης του. Αυτό διατυπώνει στην ποίησή του ο ποιητής, την αγωνία του για την ανθρώπινη ύπαρξη. Από πού ερχόμαστε; Πού πάμε;

Ίσως ο ποιητής είναι περισσότερο επηρεασμένος από τον ανθρωποκεντρικό υπαρξιστή Γάλλο φιλόσοφο Ζιαν Πωλ Σαρτρ, που πιστεύει στην ανθρώπινη δράση και δημιουργία και ότι η πραγματικότητα είναι η βιογραφία της ανθρώπινης ύπαρξης. Το σύνολο των ανθρώπινων πράξεων.
Έτσι ο Ανδρέας Γεωργαλλίδης είναι ανθρωποκεντρικός ποιητής. Αγαπά τους ανθρώπους και στην ποίηση του αγωνίζεται να εκφράσει τη δική του αλήθεια, τα δικά του βιώματα και εμπειρίες από τη ζωή.

Ο ποιητής αφιερώνει το βιβλίο του Όταν βυθίζεται το Πιάνο, «Σ’ εκείνα τα φύλλα του φθινοπώρου που ποτέ δεν τα πήρε ο άνεμος....» Τέτοια φύλλα, που να μην τα παίρνει ο άνεμος δεν υπάρχουν. Κάποτε θα τα πάρει. Είναι ζήτημα χρόνου. Και για τον ποιητή είναι ζήτημα χρόνου πόσο θα υπάρχουν. Αν αργήσει να τα πάρει ο άνεμος, θα υπάρχουν περισσότερο χρόνο για να γεμίζουν το κενό και το χρόνο (το χώρο και το χρόνο). Το ζήτημα είναι να κερδίσουμε χρόνο και στη ίδια τη ζωή μας που είναι πολύ σύντομη.

Στο ποίημα του «Φασματικές Τιμές», ο ποιητής λεει τα πιο κάτω:

,γράφω
για τις φασματικές τιμές των πραγμάτων.
Για τα χρώματα εκείνα
που λόγω ανάμειξης - δεν ξεχωρίζουν
Για τους ήχους εκείνους
που λόγω φύσης - δεν αναγνωρίζονται
Για εκείνο το Απόλυτο το οποίο αποτελεί,
το ίδιο το Φάσμα

Το απόλυτο είναι η γη και ο ουρανός, ο Θεός, το σύμπαν – όλο το φάσμα. Εμείς είμαστε περαστικοί, όπως όλα τα είδη ζωής στη γη. Οι δεινόσαυροι κυριάρχησαν στη γη δεκάδες εκατομμύρια χρόνια. Εμείς οι άνθρωποι υπάρχουμε στη γη με βάση τα επιστημονικά δεδομένα όχι περισσότερο από τρία εκατομμύρια χρόνια. Η συνέχεια της ύπαρξης μας μπορεί να αγγίξει το απόλυτο;

Σε ένα άλλο του ποίημα ο ποιητής γράφει:

ΕΚΤΟΣ ΠΕΔΙΟΥ ΔΙΑΦΥΓΗΣ

Φοβάσαι το φόβο σου,
αλλά κρατάς
την περιορισμένη σου αναπνοή όρθια,
για να συντηρείς
τη σκιά του φόβου του δικού μου.
Άφοβα δεν μπορείς να φοβηθείς,
γιατί αναπνέεις
αυτό που αναπνέω.

Ο Ανδρέας Γεωργαλλίδης υπογραμμίζει ότι όλοι οι άνθρωποι στη γη είμαστε ίδιοι. Όλοι νιώθουμε το αίσθημα του φόβου και εξαρτιόμαστε ο ένας από τον άλλο. Μαζί μπορεί να ξεπεράσουμε το φόβο. Θα ήθελα εδώ να αναφέρω δύο στίχους σχετικά με αυτό το θέμα, του σημαντικού Έλληνα ποιητή Μανόλη Αναγνωστάκη «Η αγάπη είναι ο φόβος που μας ενώνει». Με την αγάπη μπορεί να γεμίσουμε το κενό που μας χωρίζει.

Κι ο ποιητής συνεχίζει να φιλοσοφεί:
Η ΑΚΑΤΑΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΙΝΑΙ

Συμφωνούμε με μια πραγματικότητα
την οποία
είτε επιλέγουμε
είτε μας επιβάλλεται.
Τις υπόλοιπες πραγματικότητες
τις οποίες
ούτε επιλέγουμε
ούτε μας επιβάλλονται,
ας έχουμε τουλάχιστο τη διάθεση εκείνη
να τις σεβαστούμε.
Έτσι,
συμφωνούμε
στη συμφωνία της μιας πραγματικότητας - της δικής μας,
αλλά και στη συμφωνία της πραγματικότητας των άλλων.
Φτιάχνουμε,
το πέπλο της γνώσης μας
καθώς επίσης και της άγνοιάς μας.

Το είναι μας είναι πολυσύνθετο και αντιφατικό. Ο καθένας έχει το δικό του είναι. Είναι μια ύπαρξη – μια πραγματικότητα. Πρέπει όμως να σεβόμαστε και τις άλλες υπάρξεις, τις άλλες πραγματικότητες, τις άλλες φυλές, έθνη και λαούς.

Για τη φιλοσοφική θεώρηση του ποιητή, είναι χαρακτηριστικό το ποίημα:
ΟΣΟ ΤΟ ΒΑΘΟΣ ΜΑΚΡΑΙΝΕΙ

Ποιος φεύγει και ποιος έρχεται
θα το δει και θα το πει ποιος;
Αυτός που φεύγει ή αυτός που έρχεται;
Σημείο αναφοράς τι;
Αυτά που φέρνουν ή αυτά που παίρνουν;
Κι αν αυτά που παίρνουν είναι αυτά που φέρνουν
αλλάζουν σε τι;
Η αλλαγή αλλάζει.
Αυτός που φεύγει έρχεται
κι αυτός που έρχεται φεύγει.
Όσο το βάθος μακραίνει,
οι καμπύλες ράγιες του τρένου
δίνουν μονάχα ευθείες γραμμές.

Ο ποιητής με τη δική του φιλοσοφική σκέψη – σημαδεύει με το πιο πάνω ποίημα, την εναλλαγή στη υπαρξιακή μας πορεία. Ερχόμαστε και φεύγουμε για να ακολουθήσουν κάποιοι άλλοι. Να έρθουν και να φύγουν. Για να υπάρχει συνεχεία της ζωής – της υπαρξιακής πραγματικότητας.

Σε ένα άλλο πολύ μικρό του ποίημα Χωρίς Αναπνοή, πολύ εύστοχα ο ποιητής απεικονίζει την ύπαρξη μας στο σύμπαν – στο κενό:

ΧΩΡΙΣ ΑΝΑΠΝΟΗ

Φυσάει εκεί
όπου ο ήλιος λάμπει περισσότερο.
Επικρατέστεροι άνεμοι
οι αναπνοές μας

Αναπνέουμε σημαίνει υπάρχουμε. Και η ύπαρξη μας είναι η επικρατέστερη στη γη. Η σπουδαιότερη παρουσία στο χώρο και χρόνο της γήινης σφαίρας είμαστε εμείς – οι άνθρωποι.

Η αλήθεια είναι πολύ σχετική για τον ποιητή. Και ο ίδιος μπορεί να μην λεει την αλήθεια. Όχι γιατί δεν θέλει να την πει, αλλά γιατί για τον καθένα μας η αλήθεια είναι διαφορετική. Κατά τον Ιταλό θεατρικό συγγραφέα Λουίτζι Πιραντέλλο, τα πράγματα είναι έτσι όπως τα νομίζουμε, δεν υπάρχει κοινώς αποδεχτή αλήθεια ούτε απόλυτη αλήθεια. Ο καθένας δημιουργεί την δική του αλήθεια και κινείται στα όρια της.

Ο ποιητής γράφοντας για την αλήθεια στο ποίημα του «Στον έβδομο στίχο γράφω την αλήθεια», λεει:

Ο (έβδομος) ΣΤΙΧΟΣ

Στον έβδομο στίχο, γράφω την αλήθεια.
Δεύτερος στίχος
Τρίτος στίχος
Τέταρτος στίχος
Πέμπτος στίχος
Έκτος στίχος

Όγδοος στίχος

Έβδομος στίχος δεν υπάρχει. Δεν υπάρχει αλήθεια – κοινή για όλους μας.

Το ερωτικό στοιχείο, την ερωτική θλίψη, ο ποιητής την διατυπώνει με το δικό του φιλοσοφικό τρόπο, αποστασιοποιημένος από τα αισθήματα του, στο ποίημα του «Διάχυση Φωτός» όπου γράφει:

ΔΙΑΧΥΣΗ ΦΩΤΟΣ

Σκόνταψε η αγάπη
και η κίνηση αυτή
τραυμάτισε μιαν ευτυχία.
Θεραπευόμενη ή μη
άλλαξε διεύθυνση και φορά.
Ο μαγνητισμός υποκρίθηκε
και τα λόγια του Δημόκριτου ψευδή.
Γιατί η έλξη δεν συντελέσθηκε;
Τα φορτία υπήρξαν.
Αρνητικό και θετικό.

Φαινομενικά ο ποιητής μπορεί να θεωρηθεί σουρεαλιστής ποιητής. Όμως άμα μελετήσεις το έργο του διεξοδικά, καταλήγεις ότι η ποιήση του είναι κάτι πέραν του σουρεαλισμού. Οι δημιουργοί του σουρεαλισμού σαν τάσης-σχολής στην ποίηση καθορίζουν την τάση αυτή ως εξής:

«Άδολος ψυχικός αυτοματισμός που εκφράζει προφορικά η γραπτά την πραγματική λειτουργία της ψυχής. Η σκέψη υπαγορεύεται χωρίς τον έλεγχο της λογικής και πέρα από κάθε συναισθηματικό ή ηθικό έλεγχο».

Η ποίηση του Ανδρέα Γεωργαλλίδη είναι άδολη έκφραση της ψυχικής του λειτουργίας όμως με φιλοσοφική σκέψη και ηθικό και λογικό έλεγχο, κάτι που δεν χαρακτηρίζει τους σουρεαλιστές ποιητές που η ποιήση τους κυλάει χωρίς λογική και ηθικό έλεγχο. Όπως η ποίηση των σουρεαλιστών Αντρέ Μπρετόν, Πωλ Ελουαρ, του Εμπειρίκου και του Εγγονόπουλου.

Ο ποιητής μπορεί να χαρακτηριστεί νεοσουρεαλιστής-υπαρξιστής ποιητής με βάση τα στοιχεία της ποίησης του που αναφέραμε πιο πάνω. Προσθέτει το δικό του στίγμα στην κυπριακή και ελλαδική ποιήση με τον τρόπο της ποιητικής του έκφρασης και φιλοσοφικής του θεώρησης. Διαμέσου του εγώ του ο ποιητής εκφράζει τις κοινωνικές αντιθέσεις, τις φιλοσοφικές αντιθέσεις, την πολύπλοκη αντιφατική ψυχοσύνθεση της νέας γενιάς και προσπαθεί να κτίσει γέφυρες επικοινωνίας να πετύχει μέσα στο κενό του ψυχικού μας κόσμου ισορροπία – αρμονία, γαλήνεμα της ψυχής και της συνείδησης.

Θα ήθελα να τελειώσω παραθέτοντας ένα από τα τελευταία του ποιήματα από τη συλλογή Χρώματα Απέναντι με τον τίτλο «Ταχυδρόμος δεν είμαι» με το οποίο προσπαθεί να εξηγήσει στους αναγνώστες του τι είναι η ποίηση του.

ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ ΔΕΝ ΕΙΜΑΙ

Αποστέλλω λοιπόν
ένα παράθυρο κενού
στη σιωπή της σιωπής.
Ας προσπαθήσει ο παραλήπτης
να αναγνώσει
τούτη τη λευκή σελίδα
και με υπομονή
να μετρήσει
τις τόσες ανύπαρκτες λέξεις της.

Τις ανύπαρκτες λέξεις θα πρέπει να τις βρει ο αναγνώστης. Να προβληματιστεί και να καταλήξει σε κάποια συμπεράσματα με βάση τα βιώματα του και τη ψυχική του διάθεση. Να συνεχίσει το στοχασμό και υπαρξιακό προβληματισμό του ποιητή.

Ο ποιητής του κενού – Ανδρέας Γεωργαλλίδης

Δρ. Δήμος Αργυρίου

Εδώ και κάποιους μήνες μελετώ την πολυμεταφρασμένη ποιητική δουλειά του κύπριου ποιητή Ανδρέα Γεωργαλλίδη προσπαθώντας να αποκρυπτογραφήσω όχι μόνο τα όσα λέει αλλά και τα όσα δεν λέει ώστε να οικοδομήσω τα χρώματα της τέχνης του. Σπάνια περίπτωση - καθόλου ευανάγνωστη - εάν λάβουμε υπόψη το όλο υπόβαθρο της ποιητικής του δουλείας το οποίο έχει ως συνιστώσες τη Φιλοσοφία και τις θετικές επιστήμες. Αμήχανα οι λέξεις συναντιόνται στα ποιήματα του και η σιωπή καλείται να τις συνενώσει. Κατορθώνει να οικειοποιηθεί για λίγο τον ορθολογισμό και γρήγορα με μια αθόρυβη τεχνική να τον εξοβελίσει. Μετα-μετατρέπει με μετασιωπηλό τρόπο τον ήχο σε σιωπή ... και καταργεί τη συμφωνία της συμφωνίας.

Πιστεύω πως δικαίως έχει χαρακτηρισθεί ως ο ποιητής του κενού αφού μέσα από την ποίηση του δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για να επανεξετάσουμε το νόημα των λέξεων και να ορίσουμε εκ νέου νοήματα και σχέσεις. Στην προσπάθεια μας αυτή είναι αδύνατο να μην βιώσουμε ένα ιδιαίτερο είδος σιωπής ... το οποίο επιχειρεί να αποκαταστήσει τον ήχο - επιφέροντας την αισθητική των πραγμάτων. Παραθέτω ένα δείγμα της δουλείας του το οποίο συνοψίζει την ιδέα αυτή:

Ο (έβδομος) ΣΤΙΧΟΣ

Στον έβδομο στίχο, γράφω την αλήθεια.
Δεύτερος στίχος
Τρίτος στίχος
Τέταρτος στίχος
Πέμπτος στίχος
Έκτος στίχος

Όγδοος στίχος

Ο ποιητής του κενού μέσα από την αντισυμβατική αφαίρεση

Γράφει ο Γιάννης Θεοχαράκης - Μεταφραστής

Ναι!

Πολλοί γράφουν – αλλά αυτοί οι οποίοι γράφουν και δεν αντιγράφουν είναι ελάχιστοι. Η κατάρα του σύγχρονου καλλιτέχνη δεν είναι άλλη από το να προσπαθεί να καταστήσει το έργο του και συνάμα το όνομα του στο ύψος των μεγάλων και καταξιωμένων ομοτέχνων του. Αυτό τον υποβάλλει σε ένα πόλεμο χωρίς φως να τρέχει πίσω από σκουριασμένες ιδέες, φτηνές πολιτικές, σάπιες ιδεολογίες και κουρασμένα πρόσωπα.

Ως μεταφραστής στο επάγγελμα και μελετητής για χρόνια της ελληνικής λογοτεχνίας παλεύω να εντοπίσω έργα που να αυτοσυστήνονται και να έχουν την ικανότητα να δηλώνουν μια αξιοπρεπή παρουσία στο χώρο της Τέχνης. Ένα τέτοιο έργο υποστηρίζεται από τον ποιητή του κενού (όπως ορθά χαρακτηρίστηκε) Ανδρέα Γεωργαλλίδη με τίτλο Χρώματα Απέναντι. Ο ποιητής τόλμησε να αφήσει ελάχιστο μελάνι στο χαρτί χωρίς να το καταχραστεί δείχνοντας με μαεστρία τη συνάντηση του λόγου και της σιωπής σε μερικές μόνο σελίδες. Κλειδώνει και ξεκλειδώνει με την ποίηση τις θύρες της σκέψεις αλλά αρνείται μέσα από το έργο του να συμφιλιωθεί με το διδακτισμό και το θόρυβο της εποχής. Ατάραχο το έργο του δεν φιλοδοξεί αλλά προϋποθέτει τα κρίσιμα συστατικά τα οποία θα συνθέσουν το χρώμα της απόδρασης από ψευδολογισμούς και «δηλαδή». Μοιραία αγγίζεται από κριτικούς αφού το έργο του έχει ως προαπαιτούμενα την αληθινή εμβάθυνση των εννοιών μέσα από το πρίσμα μιας φιλοσοφικής διάθεσης. Υπάρχουν σοβαροί λόγοι να μην προσπεράσουμε την περίπτωση και να εγκύψουμε στο έργο αυτό. Την ίδια άποψη εξέφρασε και ο Dr Samuel Thomas (καθηγητής του Πανεπιστημίου Durham) καθώς επίσης και ο Dr Ali Rahimi (καθηγητής του Πανεπιστημίου Kashan).

Τι αναμένω από ένα ποίημα;

Ο ποιητής μέσα από το έργο Χρώματα Απέναντι απαντά αυτό το ερώτημα μέσα από την αντισυμβατική αφαίρεση και τη δομημένη νοηματοδοτημένη σιωπή του. Δεν θα επεκταθώ περισσότερο επί τούτου αφού σε άρθρο το οποίο ετοιμάζω με τίτλο Η αντισυμβατική αφαίρεση και σιωπή στην ποίηση επιχειρώ μια λεπτομερή ανάλυση.