Σύντομο Βιογραφικό
Όνομα: Κώστας Παπαγεωργίου
Τόπος και ημερομηνία γέννησης: στο Τσέρι το 1951
Σπουδές: Νομική στο Καποδιστριακό Παν. Αθηνών
Βραβεία:
- 1992 τιμήθηκε με το κρατικό βραβείο παιδικής λογοτεχνίας για το βιβλίο του «Παραμύθια από την Κύπρο».
- Βραβείο για την καλλιτεχνική και εκτυπωτική αρτιότητα από την Βιβλιογραφική Εταιρεία Κύπρου για τα βιβλία του «Κυπριακά μοναστήρια τ’αγκωνάρια της πίστης μας» και για τα κυπριακά παραμύθια που έγραψε. Τα παραμύθια κυκλοφορούν σε 7η έκδοση.
Διάφορα: Έχει συνεργαστεί με το Ραδιοφωνικό Ίδρυμα Κύπρου και τον Ραδιοφωνικό Σταθμό «ο Λόγος» σε διάφορες εκπομπές.
Στον έντυπο τύπο έχει συνεργαστεί με την εφημερίδα «Πολίτης», όπου έκανε παρουσιάσεις βιβλίων κύπριων και ξένων συγγραφέων καθώς και κριτικές βιβλίων.
Επίσης εξέδιδε τις τοπικές εφημερίδες, τα «Στροβολιώτικα Νέα» και το «Αλατάκι» που καταπιάνονταν με πολιτιστικά και κοινωνικά θέματα.
Τα έργα του ανήκουν στις κατηγορίες:
- ποιήματα,
- θεατρικά,
- λαογραφικά,
- ταξιδιωτικά,
- παιδική λογοτεχνία και
- κυπριολογικές μελέτες.
Ο κ. Παπαγεωργίου γράφει για θέματα σημαντικά για τον άνθρωπο που ενδιαφέρεται για τον πολιτισμό γενικά και για τον Κύπριο που αναζητά τις ρίζες της εθνικής και πολιτιστικής του ταυτότητας.
Έργα
- Πέντε Κυπριακά Μονόπρακτα
- Παραμύθια από την Κύπρο
- Από τα Ωραιότερα παραμύθια της Κύπρου
- Κυπριακά παραμύθια που άφησαν εποχή
- Μια φορά και ένα καιρό (4 βιβλία με κυπριακά παραμύθια)
- Εγκυκλοπαίδια Κυπριακού Παραμυθιού
- Κυπριακή Μυθολογία
- Κυπριακή Αρχαιογνωσία
- Η Παναγία της Κύπρου - η δική μας Παναγία
- Κυπριακά Μοναστήρια τ' αγκωνάρια της πίστης μας
- Οι εκκλησίες και τα παρεκκλήσια του Στροβόλου
- Το Μοναστήρι του Αρχεγγέλου Μιχαήλ στον Αναλιόντα
- Όμοδος
- Τσέρι
- Πυργά
- Χοιροκοιτία
- Κόρνος - Μια σταυροφρούρητη περιοχή
- Σιά
- Μαζωτός - Ένα χωριό με ομορφία και Ιστορία
- ’γιος Θεόδωρος - Το δώρο του Πεντάσχοινου
- Αβδελλερό - Μια αναπτυσσόμενη κοινότητα
- «Μια φορά κι έναν καιρό στην Κύπρο» Συλλογή τεσσάρων παραμυθιών
- Κύπριοι Αγιογράφοι της Αναγέννησης (20ος αιώνας) (10/2009)
- Η τιμή του Αγ. Γεωργίου στην Κύπρο (12/2009)
Συνέντευξη - ο κ. Κώστας Παπαγεωργίου μιλά για τα δυο νέα του έργα
Κ.Ε: Κύριε Παπαγεωργίου θα θέλατε να μας μιλήσετε λίγο για τα δύο βιβλία σας που θα κυκλοφορήσουν πριν τα Χριστούγεννα;
Κ.Π.: Το πρώτο βιβλίο έχει τίτλο «Κύπριοι Αγιογράφοι της Αναγέννησης (20ος αιώνας)» και το δεύτερο «Η τιμή του Αγ. Γεωργίου στην Κύπρο». Να αρχίσουμε με το περιεχόμενο του πρώτου βιβλίου για τους Κύπριους Αγιογράφους της Αναγέννησης. Το θέμα του βιβλίου είναι οι Κύπριοι Αγιογράφοι της Αναγεννησιακής Τεχνοτροπίας, όχι της Βυζαντινής Τεχνοτροπίας. Είναι ένα κομμάτι της εκκλησιαστικής ιστορίας της Κύπρου, το οποίο παραμένει ανέγγιχτο. Αν κάποιος προσέξει, οι ναοί της Κύπρου κοσμούνται μέχρι σήμερα με δεκάδες εκατοντάδες εικονίσματα της Αναγεννησιακής Τεχνοτροπίας. Από το 1880 μέχρι το 1970, όλες οι εικόνες που φτιάχνονταν από Κύπριους Αγιογράφους ήταν δυτικότροπες, δηλαδή ήταν φτιαγμένες κατά την τεχνοτροπία της Αναγέννησης. Κατόπιν, επί Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄, γύρω στο 1967, απαγορεύτηκε η είσοδος αυτών των εικονισμάτων στις εκκλησίες, για να τοποθετούνται μόνο βυζαντινά εικονίσματα. Όμως, κάποιοι κύπριοι αγιογράφοι και ιδιαίτερα μοναχοί ασχολήθηκαν με την τέχνη αυτή της Αναγέννησης και έχουν να παρουσιάσουν αξιόλογα έργα. Εκείνο που θέλω να τονίσω είναι ότι η δουλεία τους αποτελεί ένα αναπόσπαστο μέρος της εκκλησιαστικής ιστορίας αυτού του τόπου. Με αυτή την τεχνοτροπία, ασχολήθηκαν κορυφαίοι ζωγράφοι- αγιογράφοι. Ας μην ξεχνάμε τον γέροντα τον Διονύσιο τον Χριστίδη, ο οποίος ήταν και ο ιδρυτής του κοινοβίου της Ιεράς Μονής Σταυροβουνίου και έχει να παρουσιάσει αξιόλογο αγιογραφικό έργο και βραβευμένο έργο. Κάποια από τα έργα του βραβεύτηκαν στην Αθήνα, και μιλούμε για τη δεκαετία του 1890. Το Σταυροβούνι κατάφερε και καθιέρωσε μια αγιογραφική σχολή αυτής της τεχνοτροπίας. Αργότερα ο μακαριστός ηγούμενος Βαρνάβας Χαραλαμπίδης διαδέχτηκε τον γέροντα Διονύσιο Χριστίδη, ο οποίος επίσης ήταν αγιογράφος. Μετά ακολούθησε ο διάδοχος του ο Διονύσιος Β΄, του οποίου ήταν αγιογράφος ο αδερφός του ο Στέφανος – δυο αδέρφια που κατάγονταν από τη Γαλάτα. Την περίοδο αυτή έχουμε την κάθοδο στην Κύπρο ενός σημαντικότατου Ελλαδίτη ζωγράφου- αγιογράφου, του Θεόδωρου Δάλτα. Ο Δάλτας έζησε στο ’γιο Όρος και αυτό είναι σημαντικό, γιατί πρέπει να τονίσω, ότι η δυτικότροπη αυτή τεχνοτροπία ήρθε στην Κύπρο από το ’γιο Όρος και στο ’γιο Όρος είχαν πάει από τη Ρωσία. Κάποιοι ρώσοι μοναχοί που εγκαταβίωναν στα μοναστήρια του Αγίου Όρους, μετέφεραν την τέχνη αυτή εις τον ’θωνα. Από τον ’θωνα, αυτή η τέχνη μεταλαμπαδεύτηκε στην Κύπρο. Έτσι, βλέπουμε μια σειρά από Σταυροβουνιώτες αγιογράφους – μοναχούς, και για να συμπληρώσω, θα αναφέρω τον Πατέρα Καλλίνικο, ο οποίος ζει μέχρι σήμερα και δούλεψε αυτή την τέχνη, τον μακαρίτη τον Παπα-Κυπριανό, τον Αντώνιο τον μοναχό, το Νίκανδρο, τον Ιγνάτιο ο οποίος αργότερα εγκαταβίωσε σε άλλο μοναστήρι αλλά και άλλους που θα μπορούσα να σας τους αναφέρω. Ο Δάλτα λοιπόν ήρθε από το ’γιο Όρος και δίδαξε τους Σταυροβουνιώτες μοναχούς. Η παραμονή του στο Σταυροβούνι κράτησε 7-8 χρόνια. Κατόπιν έφυγε και δίδαξε και τους μοναχούς στην Τροοδίτισσα.
Κ.Ε: ’ρα ο στόχος της καθόδου του στην Κύπρο ήταν για να διδάξει αυτή την τεχνοτροπία, δεν είχε έρθει τυχαία ;
Κ.Π.: Φαίνεται καθαρά πως αυτός ήταν ο στόχος, γιατί ήρθε επί πληρωμή. Τον κάλεσαν στην Κύπρο Σταυροβουνιώτες μοναχοί, οι οποίοι ίσως τον γνώριζαν με κάποιο τρόπο, και τον έφεραν στην Κύπρο για να τους δίδαξε αυτή την τεχνοτροπία. Συνεχίζοντας, θα ήθελα να αναφέρω και άλλους αξιόλογους αγιογράφους, όπως ήταν ο Νήφωνας και ο Κύριλλος οι οποίοι ήρθαν επίσης από το ’γιο Όρος και εν πρώτοις εγκαταβίωσαν στην Ιερά Μονή Αγίου Γεωργίου Χαβούζας, η οποία είναι ανύπαρκτη πλέον και βρισκόταν έξω από τη Λεμεσό. Το μονίδιο αυτό λειτούργησε για μια δεκαετία περίπου και για κάποιους σοβαρούς λόγους, με παρέμβαση του τότε Μητροπολίτη Κιτίου Κύριλλου, διαλύθηκε. Έτσι, εγκαταβίωσαν στην Μονή του Αγίου Γεωργίου του Αλαμάνου. Αυτοί οι μοναχοί αγιογράφοι, οι οποίοι υπέγραφαν και σαν «Αγιορείτες», κατάφεραν να διδάξουν την τέχνη στον Παγκράτιο, που έγινε αργότερα ηγούμενος της Ιερής Μονής Τροοδίτισσας, στο Λεόντιο, ο οποίος ήταν Αρχιεπίσκοπος Κύπρου για σύντομο χρονικό διάστημα, και στους Αποστολοβαρναβίτες μοναχούς τον Βαρνάβα, το Στέφανο και το Χαρίτωνα που ήταν εξαιρετικοί αγιογράφοι και αγιογραφούσαν στην Ιερά Μονή Αγίου Βαρνάβα, έξω από την Αμμόχωστο, μέχρι τις μέρες που αναγκάστηκαν να φύγουν ένεκα της τουρκικής εισβολής.
Κ.Ε: Μιλάμε για πρόσφατα δηλαδή;
Κ.Π.: Ναι πρόσφατα. Ο τελευταίος κοιμήθηκε το 1983, ο πρώτος, νομίζω ο Χαρίτωνας, γύρω στο 1976, ο δεύτερος, ο Στέφανος, το 1977 και τελευταίος ο Βαρνάβας το 1983. Για να πούμε όμως και κάποια άλλα ονόματα, ήταν και ο Πανάρετος ο Κουσουλίδης αγιογράφος της Αναγέννησης, ο Γιάννης Αντωνίου από τη Λύση, ο Ευτύχιος ο Παρασκευάς από τη Λάρνακα, έχουμε το Σολωμό τον Φραγκουλλίδη, ο οποίος δεν ήταν κληρικός αλλά σπούδασε τη ζωγραφική τέχνη στην Αθήνα και άσκησε την αγιογραφία. Έχουμε το Νίκο το Νικολαΐδη του οποίου εικονίσματα βρίσκονται και στον Ασκά. Τέσσερα εικονίσματα στου Νίκου Νικολαΐδη βρίσκονται σε εκκλησίες της κοινότητας Ασκά, κάποια άλλα εικονίσματά του υπάρχουν στη Βάσα Κοιλανίου. Αυτός εργάστηκε μόνο σε κάποιες ορεινές περιοχές της Κύπρου και είναι ο γνωστός λογοτέχνης ο Νίκος ο Νικολαΐδης, ο σπουδαίος αυτός λογοτέχνης ο οποίος εκοιμήθηκε εις το Κάιρο. Ο Βασίλης Μιχαηλίδης επίσης, ο εθνικός μας ποιητής, ήταν αγιογράφος της Αναγέννησης – έχουμε και έργα του τα οποία θα δημοσιευτούν στο βιβλίο αυτό. Επίσης έχουμε και αρκετές μοναχές οι οποίες χρησιμοποιούσαν την Αναγεννησιακή Τεχνοτροπία. Δηλαδή, η Ιερά Μονή του Αγίου Γεωργίου του Αλαμάνου, ήταν ένα φυτώριο μοναχών αγιογράφων. Να σας αναφέρω τη Χαριτίνη, η οποία βρίσκεται εν ζωή και είναι στην Ιερά Μονή του Αγίου Γεωργίου του Αλαμάνου, τις δυο αδελφές Θεοπίστη και Ευπραξία οι οποίες μόναζαν στην Ιερά Μονή της Παναγίας του Γλωσσά, ήταν αδελφές από τον ’γιο Αμβρόσιο, ο Παύλος ο Ιερομόναχος επίσης από τον ’γιο Αμβρόσιο και εξαιρετικός κατ’ εμένα αγιογράφος. Για να συνεχίσουμε με τον γυναικείο μοναχισμό εις την αγιογραφία, έχουμε τη μοναχή Νυμφοδώρα και την εν ζωή ηγουμένη της Ιερής Μονής Αγίου Μηνά την Κασσιανή, οι οποίες εργάστηκαν τη δυτική τεχνοτροπία, διότι αργότερα όλες ασχολήθηκαν με τη βυζαντινή. Να μην ξεχάσουμε την ηγουμένη Χαριθέα της Ιεράς Μονής Αγίου Ηρακλειδίου. Είναι αξιοσημείωτο να σας αναφέρω, ότι ο πρόλογος – εισαγωγή αυτού του έργου καταλαμβάνει αρκετές σελίδες και γίνεται μια επεξηγηματική αναφορά της τέχνης αυτής στην Κύπρο, από έναν άνθρωπο πολύ καλό γνώστη της αγιογραφίας στην Κύπρο, που δεν είναι άλλος από τον ηγούμενο της Ιερά Μονής Αγίου Γεωργίου Μαυροβουνίου, τον γέροντα Συμεών.
Κ.Ε: Όσον αφορά το δεύτερο βιβλίο για την τιμή του Αγίου Γεωργίου στην Κύπρο, τι έχετε να μας πείτε;
Κ.Π.: Το δεύτερο βιβλίο, του οποίου πλησιάζει η έκδοση, καταπιάνεται με την τιμή που αποδίδουν οι Κύπριοι στο Μεγαλομάρτυρα ’γιο Γεώργιο. Εκατοντάδες εκκλησίες και ξωκλήσια και παρεκκλήσια στην Κύπρο είναι αφιερωμένα στον τροπαιοφόρο Γεώργιο. Ο άγιος Γεώργιος είναι ο δεύτερος, μετά την Παναγία, που τιμάται περισσότερο Παγκύπρια και πιστεύω και πανελλήνια. Η αγάπη του λαού για τον άγιο αυτό είναι πολύ μεγάλη και υπάρχουν και αρκετά λαογραφικά στοιχεία για τον ’γιο Γεώργιο. Δηλαδή, σε πολλές κοινότητες όπου υπάρχει εκκλησία του αγίου, θα ακούσεις πολλούς κατοίκους να σου διηγούνται ότι άκουγαν τα ποδοβολητά του αλόγου του αγίου το βράδυ να κινείται μέσα στο χωριό ή κάπου θα σου δείξουν τις πατημασιές του Αγίου ή του αλόγου του.
Κ.Ε: Αυτές οι ιστορίες φαίνονται μέσα στο βιβλίο;
Κ.Π.: Αυτές οι ιστορίες φαίνονται, καταγράφονται, δίδονται και τα ονόματα αυτών που τα αφηγήθηκαν. Έτσι θα έχει την ευκαιρία ο αναγνώστης να σχηματίσει μια εικόνα για τη λατρεία ενός από τους πιο αγαπημένους αγίους των ορθοδόξων και γενικά των χριστιανών, διότι ο ’γιος Γεώργιος τιμάται και από τους καθολικούς και να μην φανεί παράξενο και από τους Οθωμανούς. Πάρα πολλοί Τούρκοι πιστεύουν στον ’γιο Γεώργιο. Θα έχετε ακούσει για τον ’γιο Γεώργιο τον Κουρουμάνη έξω από την Κωνσταντινούπολη, τον οποίο επισκέπτονται κάθε χρόνο στη γιορτή του χιλιάδες Τούρκοι – γυναίκες και άνδρες – με τα τάματά τους. Μάλιστα φέτος, μια κυπριακή εφημερίδα είχε ένα ολόκληρο ρεπορτάζ και είχε και συνεντεύξεις από τουρκάλες που επισκέπτονταν τον ’γιο Γεώργιο τον Κουρουμάνη. Και κάτι άλλο σημαντικό, επί τουρκοκρατίας στην Κύπρο όταν απαγορευόταν το κτίσιμο ή η ανακαίνιση ναών γίνονταν πολλές φορές εξαίρεση στις περιπτώσεις που ο ναός ήταν αφιερωμένος στον ’γιο Γεώργιο. Μάλιστα, οι περισσότεροι ναοί που κτίστηκαν επί τουρκοκρατίας αφιερώθηκαν στον ’γιο Γεώργιο. Και επίσης, έχω και μια ιστορία από την Αχέλια όπου υπάρχει ναός του Αγίου Γεωργίου. Την ιστορία μου διηγήθηκε πρόσφατα μια κοπέλα και μου είπε ότι ο ναός της Αχέλιας κτίστηκε με χρήματα του τούρκου πασά της Κύπρου. Ο πασάς, όταν ήταν στη νεαρά του ηλικία, φιλοξενήθηκε στο σπίτι του ιερέα της Αχέλιας. Κατόπιν, όταν μεγάλωσε και μορφώθηκε και έγινε πασάς, ο παπάς του χωριού εκμεταλλεύτηκε την ευκαιρία της γνωριμίας τους και τον επισκέφθηκε για να του πει ότι αντιμετωπίζουν πρόβλημα με την συνέχιση του κτισίματος του ναού. Ο πασάς τότε προσφέρθηκε να βοηθήσει ώστε να κτιστεί ο ναός.
Κ.Ε: Κύριε Παπαγεωργίου, το έργο που επιτελείτε είναι πολύ σημαντικό και αφορά στην καταγραφή ιστορικών και λαογραφικών στοιχείων. Ο χρόνος που αναλώνετε για να ετοιμάσετε ένα έργο πόσο κρατάει;
Κ.Π.: Κοιτάξτε, ο χρόνος εξαρτάται ανάλογα με το θέμα και πως κάνεις μια έρευνα. Δηλαδή πόση έκταση θέλεις να της δώσεις. Όταν θέλεις να κάνεις μια πραγματικά ουσιαστική εργασία χωρίς παραλήψεις, θα αφιερώσεις περισσότερο χρόνο. Θα κοιτάξεις το θέμα να μην αφήσεις ελλείψεις, να μην παραλήψεις κάποια πράγματα στα οποία θα μπορούσες να μην αναφέρεις, χωρίς να το αντιληφθεί η πλειοψηφία του αναγνωστικού κοινού. Όταν θέλεις να κάνεις μια αντικειμενική έρευνα και μελέτη, μια διετία σίγουρα χρειάζεται για να γίνει η δουλειά. Για παράδειγμα, μπορεί να μιλώ με κάποιο άτομο που στο χωριό του να έχει μια εκκλησία του Αγίου Γεωργίου και απάνω στην κουβέντα μας να μου πει και ένα λαογραφικό στοιχείο ή να με παραπέμψει στο γειτονικό χωριό στο οποίο έχει επίσης ναό και μαζεύονται έτσι πολλές πληροφορίες. Όπως καταλαβαίνετε, η διαδικασία αυτή παίρνει χρόνο.
Κ.Ε: Υπάρχει κάποια στήριξη από την πολιτεία για τέτοιας μορφής έργα;
Κ.Π.: Είναι πολύ εύστοχη η ερώτησή σας, αλλά πιστεύω ότι θα απογοητευτείτε από την απάντηση που θα σας δώσω. Παρόλο που εργαζόμαστε και μέρα και νύχτα, χωρίς σταθερό ωράριο, και προσφέρουμε τις υπηρεσίες μας οποιαδήποτε στιγμή το απαιτήσει η δουλειά, υπάρχουν και αρκετά έξοδα, όχι μόνο τηλεφωνήματα, αλλά και τα οδοιπορικά και ο χρόνος για να μεταβείς σε κάποιο χώρο. Επίσης, οι ώρες που περνάς στις βιβλιοθήκες. Μπορεί να επισκεφθείς μια βιβλιοθήκη για να κάνεις μια εργασία και να σου πάρει δυο – τρεις μέρες και να βρεις μόνο πέντε γραμμές από αυτό που σε ενδιαφέρει. Εκείνες όμως οι πέντε γραμμές, για σένα, είναι σημαντικότατες. Δεν υπάρχει κρατική στήριξη, αλλά ένας αγώνας όταν θα υποβάλουμε τα έργα για κάποια επιχορήγηση, η οποία χρόνο με το χρόνο ελαττώνεται. Δεν υπάρχει βοήθεια, και τα περισσότερα τα κάνει κάποιος από μόνος του, γιατί θεωρείται προσωπικός αγώνας η όλη προσπάθεια. Δεν κάνω ότι κάνω βιοποριστικά, αλλά επειδή το αγαπώ. Αγαπώ τον τόπο μου, και με αυτό τον τρόπο πιστεύω ότι τον βοηθώ. Δεν μπορώ να σε βοηθήσω την πατρίδα με άλλο τρόπο! Δεν έχω τα λεφτά, δεν είμαι εμπειροπόλεμος, αλλά και να ήμουν, τι θα έκανα, τι άλλο θα μπορούσα να κάνω; Βοηθώ τον τόπο μου, γιατί ο πολιτισμός είναι το πιο σημαντικό κομμάτι στο οποίο μπορεί να στηριχτεί ένας άνθρωπος.
Κ.Ε: Έχετε γράψει και παραμύθια. Έχετε γράψει την εγκυκλοπαίδεια του κυπριακού παραμυθιού, η οποία όπως μας είχατε πει έχει εξαντληθεί.
Κ.Π.: Εγώ έχω μια μόνο για τη βιβλιοθήκη μου.
Κ.Ε: Γιατί δεν πάτε σε επανέκδοση; Η εγκυκλοπαίδεια δεν υπάρχει ούτε σε αρκετές βιβλιοθήκες. Θα ήταν καλό αν μπορούσε κάποιος να την βρει.
Κ.Π.: Πολύ καλή ερώτηση! Όπως έχω τα κυπριακά παραμύθια έχω και τα κυπριακά μοναστήρια τα οποία θέλω να επανεκδώσω, αλλά με λίγα λόγια για να το κάνω αυτό θα πρέπει να κάνω δάνειο για να μπορέσω να το επιτύχω. Πιστεύω θα πρέπει να υπάρχει μια επιτροπή από το Υπουργείο Παιδείας ή από ανθρώπους των γραμμάτων, οι οποίοι θα αξιολογούν αυτά τα έργα και αν αξίζει τον κόπο να επανεκδοθούν. Να δουν αν αγκαλιάστηκαν πράγματι από τον κόσμο, και όταν η επιτροπή κρίνει ότι ένας συγγραφέας έχει προσφέρει αξιόλογο έργο, τότε η πολιτεία να του συμπαρασταθεί και να τον βοηθήσει να συνεχίσει το έργο του. Ένα χελιδόνι δεν φέρνει την άνοιξη.
|
