Κυπρίων Έργα, Κύπριοι Ποιητές, Κύπριοι Συγγραφείς, Κύπριοι Ζωγράφοι, Κύπριοι Γλύπτες, Κύπριοι Μουσικοί, Κυπριακά παραμύθια, Μουσεία, Θέατρα Κυπρίων Έργα, Κύπριοι Ποιητές, Κύπριοι Συγγραφείς, Κύπριοι Ζωγράφοι, Κύπριοι Γλύπτες, Κύπριοι Μουσικοί, Κυπριακά παραμύθια, Μουσεία, Θέατρα, Κυπριακή Μαγειρική, Κύπριοι Συνθέτες, Κυπριακή Λογοτεχνία, Κυπριακή Ποίηση, Κυπριακή Ζωγραφική, Τέχνες στην Κύπρο, Λογοτεχνία στην Κύπρο, Κυπριακός Πολιτισμός, Τέχνες και Γράμματα στην Κύπρο.

Κίκα Πουλχερίου
	Τηλ: 22388818 Διεύθυνση: Λακατάμια
Κίκα Πουλχερίου Διαθέσιμα Έργα Κύριες Κατηγορίες: Νεανική λογοτεχνία \| Παιδικά \| Παιδικό Θεατρικό

Κίκα Πουλχερίου Εικόνες Κίκα Πουλχερίου Εικόνες Κίκα Πουλχερίου Εικόνες Κίκα Πουλχερίου Εικόνες Κίκα Πουλχερίου Εικόνες Κίκα Πουλχερίου Εικόνες Κίκα Πουλχερίου Εικόνες Κίκα Πουλχερίου Εικόνες Κίκα Πουλχερίου Εικόνες Κίκα Πουλχερίου Εικόνες
Σύντομο Βιογραφικό Όνομα Επώνυμο: Κίκα Πουλχερίου Τόπος και ημερομηνία γέννησης: στην Λακατάμια το 1934. Επάγγελμα: υπηρέτησε την δημοτική εκπαίδευση σαν δασκάλα και σαν διευθύντρια Βραβεία: Τιμήθηκε από την Κυπριακή Δημοκρατία για την συνολική προσφορά της στην παιδική λογοτεχνία. Διάφορα: Διετέλεσε πρόεδρος του εθνικού τμήματος της Διεθνούς Οργάνωσης Βιβλίων για την Νεότητα (Ι.Β.Β.Υ.) στην Κύπρο για 13 χρόνια, από το 1994 - 2007. Μέλος της κριτικής επιτροπής για την αξιολόγηση διηγημάτων τα οποία υποβάλλονται από μαθητές στα πλαίσια διαγωνισμού εις μνήμη Φωτεινής Ιωαννίδου Πολυβίου. Λίγα λόγια για το έργο της Η Κίκα Πουλχερίου έχει γράψει πολλά βιβλία για παιδιά (Μικρές Ιστορίες, Μυθιστορήματα, Διηγήματα, Θέατρο, Κουκλοθέατρο, Παραμύθια) και έχει τιμηθεί με πολλά βραβεία τόσο στην Κύπρο όσο και στην Ελλάδα. Βραβεία έχει πάρει από: τις Πολιτιστικές Υπηρεσίες του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού, τον Κυπριακό Σύνδεσμο Παιδικού και Νεανικού Βιβλίου, τον Θεατρικό Οργανισμό Κύπρου (Θ.Ο.Κ.), τον Κύκλο του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου, τη Γυναικεία Λογοτεχνική Συντροφιά, το σύνδεσμο Φιλίας Ελλάς-Κύπρος. Το 1982 το μήνυμά της «Το βιβλίο ήλιος ειρήνης» με την ευκαιρία της Παγκόσμιας μέρας Παιδικού Βιβλίου μεταφράστηκε σε πέντε γλώσσες και στάλθηκε σε όλες τις χώρες μέλη της Διεθνούς οργάνωσης Βιβλίων για Παιδιά και Νέους, γνωστής ως Ι.Β.Β.Υ. Διηγήματα της κ. Πουλχερίου έχουν δημοσιευτεί σε ανθολογίες στα αγγλικά, γερμανικά και κινέζικα. Θεατρικά της έργα έχουν ανεβαστεί από τον ΘΟΚ και το Νέο θέατρο. Το 1984 το όνομά της περιελήφθητε στον τιμητικό κατάλογο της Ι.Β.Β.Υ. Προτάθηκε επίσης από τον Κυπριακό Σύνδεσμο Παιδικού Βιβλίου το 2006 για το παγκόσμιο διαγωνισμό της Άστρινγκ Λίνγκρεδ στη Σουηδία και το 2007 για το βραβείο Άντερσεν. Το βιβλίο της τα «Μεγάλα παπούτσια» μεταφράστηκε στα Βουλγάρικα και κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις «Foundation for Bulgarian Literature» Έργα «Σπιτοκαλυβάκι μου» -Διηγήματα (1976). Βραβείο Πολιτιστικών Υπηρεσιών Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού «Δυο σειρές στρατιωτάκια» - Μυθιστόρημα (1978). Βραβείο Κυπριακού Συνδέσμου Παιδικού Νεανικού – Βιβλίου «Όμορφη μου καρδερίνα» - Θεατρικό 1983. Τιμητικός κατάλογος Ι.Β.Β.Υ. «Λιόντας» - Θεατρικό (1986). Για το έργο αυτό η κ. Πουλχερίου βραβεύτηκε με το βραβείο του συνδέσμου Φιλίας Ελλάς - Κύπρος «Πόσο κοντά είναι το φεγγάρι» - Μυθιστόρημα (1997). Βραβείο Πολιτιστικών Υπηρεσιών Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού «Ο ονειρούλης» - θεατρικό (1988) σε συνεργασία με την Ιωάννα Αργυρού. Τιμητική Διάκριση από τον Θεατρικό Οργανισμό Κύπρου «Μαριγούλα Μαριγώ» - Μυθιστόρημα (1980). Βραβείο Κυπριακού συνδέσμου παιδικού – νεανικού βιβλίου «Ανέβα μήλο, κατέβα ρόδι» - Μικρές ιστορίες «Τα μεγάλα παπούτσια» - Μυθιστόρημα (1997). Το βιβλίο αυτό πήρε βραβείο από το υπουργείο παιδείας και πολιτισμού το 2000. Έχει επίσης μεταφραστεί στα Βουλγαρικά το 2000. "Το σπίτι με τα κίτρινα κουμπιά" – Μυθιστόρημα (2003) «Δώδεκα ιστορίες με καλικαντζαράκια»- παραμύθια (2000) "Ο χαρταετός του Κομπολίνο" – Μυθιστορία (2000) «Τα μαγικά σκουφιά» - Θεατρικό σε συνεργασία με την Ιωάννα Αργυρού. Το έργο αυτό πήρε τιμητική διάκριση από τον Θ.Ο.Κ. «Ρυπώ» - Θεατρικό σε συνεργασία με την Ιωάννα Αργυρού (2007).Κρατικό Βραβείο 2008 «Επιχείρηση Αστραπή» (2006) «Το αληθινό τιγράκι» - Μικρή Ιστορία, Κρατικό Βραβείο 2008 «Η βασιλοπούλα με τη μεγάλη μύτη» – παραμύθι, 2009 Κίκα Πουλχερίου Τριανταπέντε Χρόνια Λογοτεχνικής Δημιουργίας για Παιδιά Τιμητική εκδήλωση για την Κίκα Πουλχερίου 10 Μαρτίου 2009. Απόσπασμα από την ομιλία του Δώρου Θεοδούλου «… Η Κίκα Πουλχερίου είναι μια από τις εξέχουσες μορφές αυτής της Γενιάς του ’70 και γενικότερα της παιδικής λογοτεχνίας της Κύπρου για τρεις κυρίως λόγους. Πρώτον, με την μακρόχρονη και συστηματική της δημιουργική παρουσία συνέβαλε, με άλλους συγγραφείς, στην εδραίωση και αναγνώριση της λογοτεχνίας για παιδιά ως μέρους της γενικότερης λογοτεχνίας μας. Δεύτερον, με τη λογοτεχνική ποιότητα των έργων της συνέβαλε στην εμπέδωση της εκτίμησης προς την παιδική λογοτεχνία της Κύπρου μεταξύ των ελληνόφωνων αναγνωστών, μελετητών και εκδοτών τόσο στην Κύπρο όσο και στην Ελλάδα. Τρίτον, με τη συμμετοχή και τη δράση της στις προσπάθειες διάδοσης της παιδικής λογοτεχνίας, στην Κύπρο τις τελευταίες δεκαετίες το όνομα της έχει συνδεθεί αναπόσπαστα με το χώρο και τις δραστηριότητες γύρω από τα παιδικά βιβλία στη χώρα μας. Η Πουλχερίου εξέδωσε το πρώτο της βιβλίο για παιδιά το 1976, σε ηλικία 42 χρονών. Δεν πρόκειται για πρωτόλειο, γιατί έγραφε και δημοσίευε ποιήματα και πεζά από τα νεανικά της χρόνια στα «Κυπριακά γράμματα», σε εκπομπές του ΡΙΚ, στον «Εκπαιδευτικό» και στην «Παιδική Χαρά». Ήδη το πρώτο της βιβλίο παρουσιάζει αξιόλογο γράψιμο και αρκετά στοιχεία που χαρακτηρίζουν μόνιμα τα κείμενά της … Παραμύθια δημοσίευσε σε τρία βιβλία της, ενώ τρία άλλα είναι υπό έκδοση. Στο «Ανέβα μήλο Κατέβα ρόδι» γράφει σύντομα παραμυθάκια της μιας σελίδας, για μικρά παιδιά, με σκοπό να τα εξοικειώσει και συμφιλιώσει με το γύρω τους φυσικό, κοινωνικό και ανθρώπινο περιβάλλον, μέσα σε κλίμα αγάπης και χαράς. Στο «Δώδεκα ιστορίες για καλικαντζαράκια», με κύριο μέσο το αβίαστο γέλιο και το χιούμορ, φέρει τα σημερινά μικρότερα παιδιά σ’επαφή με αυτά τα παράξενα πλάσματα και έθιμα της λαϊκής μας παράδοσης. Στο σύγχρονο παραμύθι «ο Χαρταετός του Κομπολίνο» απευθύνεται στα μεγαλύτερα παιδιά και μέσα από ένα πολυεπίπεδο γράψιμο τα κινεί να κρατούν χώρο μέσα τους για την απογείωση από την καθημερινότητα και το πέταγμα σους ψηλούς και μακρινούς ορίζοντες των επιθυμιών και των ονείρων τους, με τις ευχές και την αγάπη των παππούδων. Επισημαίνουμε ότι στον «Κομπολίνο» χρησιμοποιεί δύο αφηγητές, ένα τριτοπρόσωπο κι ένα σε πρώτο πρόσωπο. Γράφοντας παραμύθια για παιδιά σε ώριμη ηλικία, η Κίκα Πουλχερίου τους δίνει με γνώση και ασφάλεια, με στιλπνή αφήγηση, κέφι και μπρίο τα συναισθήματα και τα πιστεύω της για τη ζωή. Διηγήματα είναι το πρώτο της βιβλίο «Σπιτοκαλυβάκι μου». Σ’αυτό δημοσίευσε δέκα σύντομα διηγήματα, … Όλα τα διηγήματα αναφέρονται στο μεγάλο κακό που βρήκε τον τόπο μας το’ 74, τον πόλεμο, το ξεσπίτωμα, τον εγκλωβισμένο παππού, τη ζωή στην προσφυγιά, τον ξενιτεμό. Η συγγραφέας μιλά γι’αυτά υπαινικτικά στα μικρά παιδιά, τους δίνει όσα αντέχει η δεκτικότητα και αισθαντικότητα τους. Αμυδρά διαγραμμένο το τοπικό και χρονικό πλαίσιο αφήνει το βάρος στον αντίκτυπο που έχουν τα γεγονότα στην καρδιά του παιδιού. Πρόκειται για ένα γνήσιο βιωματικό παιδοκεντρισμό. Ο διάχυτος αντιπολεμικός τόνος σμίγει με την υπέρβαση της απόγνωσης, την πίστη και τον πόθο για επιστροφή. Μικρές ιστορίες είναι τα διηγήματα για τα πολύ μικρά παιδιά – δηλαδή είναι είδος της ρεαλιστικής παιδικής πεζογραφίας, κάτι διαφορετικό από τα παραμύθια. Μικρή ιστορία είναι το τελευταίο της βιβλίο «το αληθινό Τιγράκι». Με παιδαγωγική γνώση και ευαισθησία δίνει στα παιδάκια μια από τις γνωστές παροδικές φοβίες της ηλικίας αυτής, την απειλή από την εμφάνιση δεύτερου μικρού παιδιού στην οικογένεια. Στην ιστορία μάλιστα δίνει διπλό τέλος και με την ενδιάμεση φράση «και τώρα διάβασε άλλο ένα τέλος για την ιστορία» εισάγει το αφηγηματολογικό στοιχείο της μεταμυθοπλασίας. Η Κίκα Πουλχερίου έγραψε από νωρίς και στο πιο απαιτητικό είδος της πεζογραφίας, το μυθιστόρημα. Μπορεί ένας να πει ότι τα μυθιστορήματα της, ιδιαίτερα τέσσερα απ’αυτά είναι από τα πιο ολοκληρωμένα παιδικά πεζά στο έργο της αλλά και της κυπριακής παιδικής πεζογραφίας γενικότερα, και όχι μόνο, καθώς απαρτίζουν ένα συμπαγές λογοτεχνικό σώμα υψηλού επιπέδου… Mυθιστόρημα: Έξι μυθιστορήματα έχει δημοσιεύσει μέχρι σήμερα και ένα έβδομο είναι υπό έκδοση. Το πρώτο της «Δυο σειρές στρατιωτάκια» είναι έργο «κυπροκεντρικό»… είναι ένα παιδικό λογοτεχνικό requiem για την οδύνη που απλώθηκε στο νησί το φονικό καλοκαίρι του 1974. Το επόμενο μυθιστόρημα της «Μαριγούλα - Μαριγώ» θεματικά, επίσης κυπροκεντρικό, καθώς αναφέρεται στον απελευθερωτικό αγώνα του νησιού του 1955, όμως εγκαινιάζει το ώριμο γράψιμο της, καθώς το απελευθερώνει από κάθε συμβατικότητα που επέβαλλε η περίοδος εκείνη. Βάζει στο κέντρο τη ζωή των παιδιών και παρουσιάζει τα σημαντικά θέματα των μυθιστορημάτων της μέσα από τη δικής τους αισθαντικότητα και δεκτικότητα. Η μικρή Πολυξένη νιώθει σιγά σιγά να τους βρίσκει ο αγώνας. Το θέμα και η λογοτεχνική ποιότητα του «Μαριγούλα – Μαριγώ» είχαν ως αποτέλεσμα η δεύτερη έκδοση του να φτάσει σήμερα τις δέκα ανατυπώσεις. Τα επόμενα τρία μυθιστορήματα αποτελούν το αποκορύφωμα των συγγραφικών επιτεύξεων της Κίκας Πουλχερίου και κατατάσσονται στα καλύτερα της κυπριακής παιδικής λογοτεχνίας. Σε αυτά η συγγραφέας επιτυγχάνει ένα πολυεπίπεδο γράψιμο, δίνει πλούτο εμπειριών στους αναγνώστες της και φέρει σε υψηλά επίπεδα την αφηγηματική της τέχνη και τις τεχνικές γραφής της. Για παράδειγμα, στο «Πόσο κοντά είναι το φεγγάρι», τα μεγάλα θέματα, τα κύρια θέματα, είναι τρία. Η παρουσία ενός καθυστερημένου ατόμου/παιδιού στο περιβάλλον μας, το πρόβλημα του αγνοούμενου πατέρα/συζύγου μέσα στην οικογένεια μαζί με τα δύσκολα διλήμματα για το παιδί και τη γυναίκα από ένα νέο μπαμπά/νέο σύζυγο στη θέση του αγνοούμενου και η παιδική ζωή με τις χαρές και τις λύπες της. Τα μηνύματα του έργου είναι η αποδοχή του καθυστερημένου αδελφού, η συντήρηση της μνήμης του αγνοούμενου πατέρα, η αγάπη και η κατανόηση για το συμμαθητή και το συνάνθρωπο και η καταξίωση της παιδικής ζωής. Η Κίκα Πουλχερίου, στρατευμένη της αισθητικής αντίληψης στην λογοτεχνία για τους μικρούς, υποβάλλει έμμεσα τις επιλογές και ευαισθησίες της, μέσα από το ξετύλιγμα της υπόθεσης και το ξεδίπλωμα των χαρακτήρων της. Η ειλικρίνεια και η αλήθεια στο έργο της πείθουν τον αναγνώστη για τα δρώμενα σ’αυτό. Στο μυθιστόρημα «Τα Μεγάλα Παπούτσια» τρία είναι τα κυρίαρχα γεγονότα: η ανεργία του πατέρα και η επακόλουθη απουσία της μητέρας από το σπίτι για δουλειά και η βοήθεια της γιαγιάς στο σπίτι, η γεμάτη παιδικές περιπέτειες ζωή στη γειτονιά και το σχολείο και το ακατανόητο κτύπημα της μοίρας με την ανίατη αρρώστια της φίλης και συμμαθήτριας. Τα παιδιά βιώνουν επίσης το δόλιο κοινωνικό στιγματισμό του πατέρα από τους εργοδότες του, την παλιννόστηση κυπριακών οικογενειών από την Αγγλία, σχέσεις ερωτικής συμπάθειας μεταξύ εφήβων και μεγάλων, τη διαχωριστική γραμμή της Λευκωσίας και άλλα, που περνούν στην καθημερινότητα των παιδιών και τα επηρεάζουν συχνά παράξενα, γιατί δεν τα καταλαβαίνουν. Στο έργο αυτό οι αφηγηματολογικές αρετές της Πουλχερίου παρασύρουν τον αναγνώστη. Μια ακροβατική ισορροπία μεταξύ χαράς και δυστυχίας, μεταξύ κωμικού και δραματικού υπάρχει στον κόσμο των παιδιών και στον κόσμο μας μέσα στο βιβλίο. Όμως, η πιο σημαντική κατάκτηση γραφής στο μυθιστόρημα αυτό είναι το στοιχείο «άποψη» ή «αφηγητής». Στα περισσότερα αφηγηματικά της έργα ο αφηγητής είναι παιδί, αγόρι ή κορίτσι. Όμως στα «Μεγάλα Παπούτσια» τραβά το στοιχείο αυτό ως το τέλος και με ακροβατική ισορροπία δαμάζει τις τεράστιες δυσκολίες να μιλήσει για πολύ σοβαρά θέματα της ζωής, μέσα από την περιορισμένη αντιληπτικότητα ενός δεκάχρονού αρκετά ζωηρού παιδιού. Στο επόμενο της μυθιστόρημα, «Το Σπίτι με τα Κίτρινα Κουμπιά» το θέμα είναι η ζωή στην Κύπρο, αρχές του 20ου αιώνα, με αποκορύφωμα το ξέσπασμα του λαού ενάντια στην αγγλοκρατία τον Οκτώβρη του 1931, τα γνωστά «Οκτωβριανά». Δεν πρόκειται για ιστορικό μυθιστόρημα, αλλά για ρεαλιστικό μυθιστόρημα τοποθετημένο σε παλαιότερες δεκαετίες, όπου σημαντικά γεγονότα του εθνικού βίου μπαίνουν κι επηρεάζουν τη ζωή των ανθρώπων και λειτουργούν ως καμίνι δοκιμασίας για τους χαρακτήρες των μεγάλων και μονοπάτια με βαθιά βιώματα που οδηγούν στην ωρίμανση για τα παιδιά. Έργο πολύεδρο και πλούσιο σε βασικές και επιμέρους ιδέες, στάσεις, περιστατικά και χαρακτήρες και εξαίρετο ως προς τις λογοτεχνικές αρετές του. Με την αφηγηματική ικανότητα και τις αφομοιωμένες σύγχρονες τεχνικές της η συγγραφέας μετουσιώνει τη ζωή σε τέχνη ή κάνει τέχνη την καθημερινότητα. Το τελευταίο μυθιστόρημα, «Επιχείρηση Αστραπή», είναι διαφορετικό από τα προηγούμενα. Είναι μια «περιπέτεια» με πρωταγωνιστές αγόρια προεφηβικής ηλικίας, που οργανώνουν μια επιχείρηση απελευθέρωσης ενός σκύλου, που είναι φυλακισμένος στην ταράτσα μιας πολυκατοικίας... Ένα άλλο λογοτεχνικό είδος στο οποίο η Κίκα Πουλχερίου έδωσε σημαντικό συμπαγές έργο είναι το παιδικό θέατρο. Είναι η πρώτη φορά, απ’ότι ξέρω, που γίνεται αναφορά σε αυτό. Εφτά θεατρικά έργα έγραψε για τα παιδιά: «Όμορφη μου Καρδερίνα», «Η Κυρά μας η Αλεπού», «ο Λιόντας», «ο Ονειρούλης», «Τα Μαγικά Σκουφιά», «η Ρηπώ» και «η Κοιμισμένη Βασιλοπούλα»… Για τα θεατρικά της ενδιαφέρουν οι εξής πληροφορίες: τα έργα γράφτηκαν γύρω στη δεκαετία του ’80, τα τρία πρώτα από αυτά τα έγραψε μόνη της, ενώ τα τέσσερα τελευταία τα έγραψε με την αείμνηστη εκπαιδευτικό και συγγραφέα Ιωάννα Αργυρού. Τρία από τα βιβλία έλαβαν διάκριση σε σχετικούς διαγωνισμούς, ενώ τρία ανεβάστηκαν από τις παιδικές θεατρικές σκηνές του Θεατρικού Οργανισμού Κύπρου και του Θιάσου Ν. Σιαφκάλη … Τρις επισημάνεις θέλω να κάνω για τα θεατρικά της Κίκας Πουλχερίου: γράφτηκαν κατά τη δεκαετία του 80- αρχές ’90 που ήταν η «χρυσή περίοδος» του παιδικού θεάτρου στην Κύπρο… μαζί με τα παιδικά θεατρικά της Φιλίτσας Χατζηχάννα, του Σπύρου Επαμεινώνδα και άλλων, δίνοντας έργα με λογοτεχνικές και σκηνικές αρετές για ολοκληρωμένες θεατρικές παραστάσεις, ανανέωσαν την παιδική θεατρολογία, πρωτοπορώντας στο πανελλήνιο και δίνοντας τέλος στη μέχρι τότε ταύτιση του παιδικού θεάτρου με τις άτεχνες διδακτικές σκηνές για σχολικές γιορτές, τα τρία θεατρικά που η Κίκα Πουλχερίου έγραψε μόνη της έχουν εμφανείς διαφορές από τα άλλα τέσσερα. Τα πρώτα διακρίνονται για τα λιτά μέσα, τη διαγραφή των χαρακτήρων, το συμβολισμό, τους υψηλούς στόχους, τη γλωσσική έκφραση και ευγένεια συναισθημάτων… Ανασκοπώντας το μέχρι σήμερα λογοτεχνικό έργο της Κίκας Πουλχερίου για παιδιά στο σύνολο του, μπορούμε να κάνουμε τις ακόλουθες τέσσερις τοποθετήσεις: Το σημαντικό, όχι μόνο σε ποιότητα αλλά και σε έκταση, έργο της απευθύνεται με μεγάλη επιτυχία και στις τρείς βασικές αναγνωστικές ηλικίες των παιδιών, τα μικρότερα παιδιά, τα παιδιά της μέσης παιδικής ηλικίας και τα μεγαλύτερα παιδιά. Δεν ασχολήθηκε με την νεανική λογοτεχνία. Η Κίκα Πουλχερίου έγραψε βασικά παιδικής πεζογραφία και παιδικό θέατρο. Αν και τα περισσότερα έργα της διανθίζονται από ευαίσθητους στίχους, δεν δημοσίευσε ανεξάρτητα έργα για παιδική ποίηση. Από τα είδη της πεζογραφίας καλλιέργησε ιδιαίτερα το παραμύθι και το μυθιστόρημα. Σ’όποιο λογοτεχνικό είδος έγραψε, προσπάθησε να δώσει άρτια έργα, με λογοτεχνική ποιότητα… Τα έργα της Πουλχερίου ως προς το περιεχόμενο είναι πλούσια, πολυεπίπεδα και πολυδύναμα. Τα θέματα διαπλέκονται μεταξύ τους. Ο κάθε μικρός αναγνώστης μπορεί να βιώσει διάφορες πτυχές. Όμως για σκοπούς ανάλυσης, μπορούμε να πούμε ότι είναι τρεις οι ευρύτεροι θεματολογικοί τους κύκλοι: (α) η Κύπρος με τη ζωή, την ιστορία, την παράδοση και τα προβλήματα της, (β) μεγάλα θέματα της ζωής, της κοινωνίας και της οικογένειας, (γ) το παιδί μέσα στην οικογένεια, την κοινωνία και τον κόσμο. Οι δραματικές περιπέτειες του τόπου μας από την εισβολή του ’74… Στο έργο της Κίκας Πουλχερίου υπάρχουν σταθεροί άξονες αισθητικής που δίνουν ενότητα σ’αυτό και διαγράφουν την ιδιαιτερότητα της γραφής της. Αναφέρω σύντομα τέσσερεις από αυτούς. (α) η δουλεμένη γλώσσα και η ρέουσα αφήγηση….(β) η μεγάλη ευαισθησία της και η επιμονή σε ανθρώπινες αξίες …. (γ) ένας ιδιαίτερος παιδοκεντρισμός και όραμα για την παιδική ζωή… (δ) οι πολλές και αφομοιωμένες αφηγηματικές τεχνικές. Ως γνήσιος καλλιτέχνης η Πουλχερίου δεν επαναλαμβάνει τον εαυτό της στα βιβλία της. Σε κάθε νέο έργο της, ιδιαίτερα στα μυθιστορήματα της, όχι μόνο καταπιάνεται με διαφορετικό θέμα, αλλά και κάνει ένα νέο βήμα για ολοκλήρωση της αφηγηματικής της τέχνης και τεχνικής. Έχει διανύσει μακρύ δρόμο στην αποκρυστάλλωση της λογοτεχνικής της αφήγησης. Όλα έχουν λαμπικαριστεί, ο συναισθηματικός τόνος είναι συγκρατημένος, ισορροπημένος, φιλτραρισμένος, με αποτέλεσμα ένα προσωπικό, ώριμο, μεστωμένο γράψιμο, που το χαρακτηρίζει η στερεή αφήγηση, η στρωτή και δουλεμένη γλώσσα και ο τρυφερός τόνος. Σ’αυτό συμβάλλουν σημαντικά και οι αφομοιωμένες επινοήσεις και τεχνικές, που καθιστούν τα βιβλία της έργα με σύγχρονη γραφή. Μερικές τέτοιες τεχνικές είναι η παρουσίαση των γεγονότων από την άποψη του παιδιού-αφηγητή, με συνέπεια ένα είδος «μυθιστορήματος ειρωνείας», η απόκρυψη, η υποδήλωση και ο υπαινιγμός, που οδηγούν σε αλλεπάλληλες εκπλήξεις και αναγνωρίσεις, οι δυο αφηγητές, το διπλό τέλος ή το τέλος in medias res, ο περιορισμός του χρόνου της αφήγησης, η επιλογή παράξενων και ακατανόητων τίτλων του βιβλίου και των κεφαλαίων, που αποκτούν νόημα με το διάβασμα του βιβλίου κ.α. … » Αφήγηση και μυθοπλασία στο μυθιστόρημα της Κίκας Πουλχερίου Απόσπασμα της ομιλίας της Σοφίας Χατζηδημητρίου - Παράσχου στην Τιμητική εκδήλωση για την Κίκα Πουλχερίου 10 Μαρτίου 2009. «… Η Κίκα Πουλχερίου στα δυο πρώτα της μυθιστορήματα, στρέφεται στα προσωπικά βιώματα και τις πατριδικές πληγές. Στο πρώτο, «Δυο σειρές στρατιωτάκια», αντλεί λογοτεχνική ύλη από την πληγή που ακόμα αιμορραγεί, και είναι η βάρβαρη εισβολή του Αττίλα στην Κύπρο, το καλοκαίρι του 1974. Στο δεύτερο «Μαριγούλα Μαριγώ», στρέφεται σε ένα παλαιότερο, επουλωμένο πια τραύμα, που είναι ο απελευθερωτικός αγώνας των Κυπρίων κατά των Άγγλων κατακτητών του νησιού. Αυτό λοιπόν το προσωπικό υλικό ζωής επιλέγει αρχικά η Πουλχερίου να μετατρέψει σε λογοτεχνική αφήγηση… Όπως γνωρίζουμε, κάθε αφήγηση προϋποθέτει έναν αφηγητή και έναν αποδέκτη. Ο αφηγητής είναι η πρώτη τεχνική για την οποία πρέπει να αποφασίσει ο συγγραφέας που ετοιμάζεται να γράψει το έργο του γιατί αυτός – ο αφηγητής – θα αναλάβει να διαμεσολαβήσει στον αναγνώστη την ιστορία που ο ίδιος σκέφτηκε. Δυο επιλογές έχει ο συγγραφέας, ή να επιλέξει έναν αφηγητή τρίτου προσώπου ο οποίος θα αφηγηθεί την ιστορία σαν ανεξάρτητος και παντογνώστης παρατηρητής, ή θα επιλέξει έναν αφηγητή πρώτου προσώπου ο οποίος θα αφηγηθεί την ιστορία από μέσα, επειδή την έχει ζήσει ή τη ζει καθώς την αφηγείται. Και στα έξι μυθιστορήματα, τα οποία αποτελούν το υλικό αναφοράς μας, η Πουλχερίου επιλέγει τον τύπο του πρωτοπρόσωπου ομοδιηγητικού αφηγητή-παιδιού. Δηλαδή αυτός που εκθέτει την ιστορία είναι ένα παιδί που βρίσκεται μέσα στα αφηγούμενα και μάλιστα είναι ο κεντρικός ήρωας, είναι αφηγητής πρωταγωνιστής. Με την επιλογή της ομοδιηγητικής αφήγησης η Πουλχερίου επιδιώκει, πρώτον, να δώσει στις ιστορίες της αληθοφάνεια, αφού όσα αφηγείται ο αφηγητής φαίνεται ότι τα έχει ζήσει, και, δεύτερον, να περάσει ευκολότερα το μήνυμα της στους μικρούς αναγνώστες, αφού τα παιδιά ταυτίζονται με τους συνομήλικους τους λογοτεχνικούς ήρωες. Αν και σε όλα τα μυθιστορήματα επιλέγεται ο τύπος της πρωτοπρόσωπης αφήγησης, ωστόσο ο βαθμός παρουσίας του αφηγητή και η συμβολή του διαφέρει από βιβλίο σε βιβλίο. Στο «Δυο σειρές στρατιωτάκια» ο αφηγητής-ήρωας είναι ο Γιάννης, ένα μικρό κυπριόπουλο που βιώνει την οδυνηρή εμπειρία της διπλής τουρκικής εισβολής, ακούει τους βομβαρδισμούς, βλέπει τους εκτοπισμένους, μαθαίνει για τους νεκρούς και τους αγνοούμενους και νιώθει φόβο και λύπη. Προσπαθεί να δώσει απαντήσεις στα ερωτήματα που του γεννώνται, το είναι ο κόσμος, τι είναι πόλεμος, τι είναι ήρωες, με σκέψεις και φράσεις που έχουν την αθωότητα της παιδικής ηλικίας. Πίσω όμως από το λόγο του αφηγητή, στο βάθος της δομής, γίνεται αισθητή η σκοπιά του «συγγραφικού αφηγητή». Είναι αυτό που ο Tomas Man ονόμασε «το πνεύμα της αφήγησης» και ο Stanzel προσωποπαγή συγγραφικό αφηγητή ή ενδοσκοπητή. Θα μπορούσε, βέβαια, να παρατηρήσει κάποιος ότι πίσω από κάθε αφήγηση βρίσκεται η διάνοια του δημιουργού, που «ασταμάτητα επιλέγει, συνδυάζει και διανέμει τις πληροφορίες», ωστόσο σημασία έχει σε ποιο βαθμό υπονοείται η παρουσία του από τον αναγνώστη, όπως στο παράδειγμα που ακολουθεί. «τα φώναζαν ¨προσφυγόπουλα¨. Την πρώτη φορά που άκουσα αυτή τη λέξη απόρησα. Γιατί τα λένε έτσι; Συλλογίστηκα. Αυτό το όνομα δεν μ’αρέσει καθόλου. Αν μ’άφηναν εμένα να τους δώσω κάποιο όνομα θα τα φώναζα αδέλφια»… Στο μυθιστόρημα αυτό όλη η αφήγηση δίνεται μέσα από την προοπτική του χρόνου, ως εμπειρία του πρόσφατου παρελθόντος στο οποίο ανατρέχει ο αφηγητής μέσω της μνήμης. Αντίθετα, το μυθιστόρημα «Μαριγούλα Μαριγώ» αν και αναφέρεται σε πολύ πιο μακρινά γεγονότα, την εξέγερση του ’55, όμως ο χρόνος της αφήγησης είναι το παρόν. Θεωρώ ιδιοφυή αυτήν την επιλογή της Κίκας Πουλχερίου για τον εξής λόγο: τα σημερινά παιδιά δεν έχουν εμπειρίες από εκείνη την εποχή. Για να μπορέσουν να κατανοήσουν όσο συνέβησαν πρέπει να τα βιώσουν αναγνωστικά ως παρόν. Η μικρή ηρωίδα λοιπόν η Πολυξένη και η αδελφή της Αθηνά, είναι κοριτσάκια που θα μπορούσαν να ζουν στο σήμερα. Κάθε μέρα που ξημερώνει ανακαλύπτουν τη μαγεία της φύσης και τη χαρά του παιχνιδιού, φτιάχνοντας τους δικούς τους παραμυθένιους κόσμους. Εκεί στη μέση της ανέμελης ζωής εισβάλει η απειλή, ο φόβος. Ο κόσμος τους ανατρέπεται, όπως συμβαίνει στις μέρες μας και με τα παιδιά της Παλαιστίνης, των Βαλκανίων και της Αφρικής. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε που στο μυθιστόρημα δεν ονομάζονται τόποι και εθνικότητες, η συγγραφέας θέλει το αντιπολεμικό της μήνυμα να είναι διαχρονικό και παγκόσμιο. Στο μυθιστόρημα αυτό ο αφηγητής είναι η μικρή Πολυξένη, η οποία εκθέτει τα συμβάντα και τις σκέψεις της μέσα από την οπτική γωνία του παιδιού που δεν μπορεί να καταλάβει και να εξηγήσει όσα βλέπει και ακούει. Με παιδική αθωότητα και σπαρταριστό λόγο ζητά να βρει τις απαντήσεις στον κόσμο των συμβόλων και στη φύση – το ποτάμι, τα δέντρα, οι θάμνοι γίνονται συνομιλητές της- που προβάλλεται ως η μόνη σταθερά μέσα σε ένα κόσμο που κλυδωνίζεται. Σε αυτό το έργο η συγγραφική διάνοια είναι τόσο βαθιά μέσα στη δομή ώστε δύσκολα γίνεται αντιληπτή. Σε ένα σημείο ωστόσο του έργου, στο τέλος, διακρίνεται η συγγραφική συνείδηση μέσα από τον εσωτερικό λόγο της ηρωίδας. Είναι η περίπτωση κατά την οποία ο λόγος του αφηγητή ως ¨αυτοπαρατιθέμενος μονόλογος¨ και η διάνοια του συγγραφέα βρίσκονται σε πλήρη ταύτιση. «Ξαφνικά παίρνω την απόφαση. Ορθώνω το κεφάλι και καρφώνω το βλέμμα στ’ατικρινό βουνό. Ξέρω πως κάπου εκεί βρίσκεται ο Αντρέας. Η ιστορία του θείου Ευέλθωνα δεν τελείωσε ίσαμε δω. Θα την τελειώσει ο Αντρέας, θα την τελειώσουμε εμείς. Θα την τελειώσουν αυτοί που θα’ρθουν αν χρειαστεί….» Δεν είναι φυσικά τυχαίο ότι αυτό το απόσπασμα τα παραθέτει στον πρόλογο του βιβλίου, επειδή ακριβώς είναι η προσωπική της θέση. Στο τρίτο κατά σειρά μυθιστόρημα της με τίτλο «Πόσο κοντά είναι το φεγγάρι» η Πουλχερίου επιστρέφει στη χρονική περίοδο την οποία είχε επεξεργαστεί αφηγηματικά στο πρώτο της βιβλίο, επειδή προφανώς νιώθει την ανάγκη να δώσει στα παιδιά κι άλλες όψεις του εθνικού δράματος, ζωντανές εξάλλου την εποχή που γράφει το μυθιστόρημα (1988)… Τόπος της αφηγηματικής δράσης στο «Πόσο κοντά είναι το φεγγάρι» είναι και πάλι η Κύπρος. Ο ιστορικός χρόνος είναι η εποχή λίγο μετά την εισβολή του Αττίλα. Η αφηγήτρια και κεντρικό ηρωίδα Στέλλα, βιώνει μια τραυματική οικογενειακή πραγματικότητα: τη γέννηση μιας αδερφής, της Μαριγούλας – ¨Φεγγαράκι¨ την αποκαλεί η Στέλλα – η οποία έχει διανοητική υστέρηση. Το γεγονός αυτό βαραίνει σαν στίγμα μέσα στην όμορφη οικογένεια και προκαλεί κραδασμούς που απειλούν την ενότητα των μελών της. Η ηρωίδα, ανήμπορη να κατανοήσει τις ενέργειες των μεγάλων, συζητά για όσα την απασχολούν με τον έφηβο αδερφό της και με τη στενή της φίλη, την Ανθή. Αλλά και η Ανθή κουβαλά μέσα της μια δική της πληγή. Ο πατέρας της είναι αγνοούμενος του πολέμου ενώ η μητέρα της έχει βρει ένα νέο σύντροφο, τον οποίο η ίδια δεν μπορεί να αποδεχθεί καθώς ελπίζει ότι θα γυρίσει ο μπαμπάς της. Οι ιστορίες των δυο κοριτσιών τρέχουν παράλληλα. Η αφήγηση άλλοτε επικεντρώνεται στην Στέλλα και άλλοτε στην Ανθή. Ο ομοδιηγητικός αφηγητής που είναι η Στέλλα, παραχωρεί ένα μέρος του προνομίου της αυτοδιήγησης, σε ένα άλλο πρόσωπο που είναι φορέας μιας άλλης ιστορίας. Υπάρχει δηλαδή μια υποπλοκή που εξελίσσεται παράλληλα με το κεντρικό θέμα. Με αυτό το αφηγηματικό εύρημα, την ταλάντευση δηλαδή ανάμεσα σε δυο προβληματικές καταστάσεις, η συγγραφέας επιτυγχάνει δυο πράγματα: αφενός προβάλλει τη μεγάλη αλήθεια ότι ο πόνος με τις διάφορες όψεις τους αδιάκριτα αφορά όλους μας και αφετέρου την επίσης μεγάλη αλήθεια ότι όταν ο πόνος μοιράζεται μέσω του διαλόγου, τότε μετριάζεται. Αυτό συμβαίνει με τις δυο ηρωίδες. Δε μιλά μόνο η καθεμιά για το πρόβλημα της αλλά ακούει και συναισθάνεται και την πλευρά της άλλης. Αυτή η ταλάντευση για την οποία μίλησα δεν θα μπορούσε να λειτουργήσει όσον αφορά την πρόσληψη του αναγνώστη, παρά μόνο με τον τρόπο που ιδιοφυώς επέλεξε η συγγραφέας: να χρησιμοποιήσει ως χρόνο της αφήγησης τον Ενεστώτα, να εκτυλίσσεται η ιστορία στο τώρα, μπροστά στα μάτια του αναγνώστη, έτσι ώστε αυτός να έχει την αίσθηση ότι τα γεγονότα δίνονται άμεσα και πραγματικά, σαν αμοντάριστα πλάνα. Αυτός ο τύπος αφήγησης έχει αποδοθεί με τον όρο ¨work in progress¨, αφήγηση εν ελελίξει. Αφού λοιπόν στο μυθιστόρημα «Πόσο κοντά είναι το φεγγάρι», η αφήγηση δανείζεται την χρονικότητα της ίδιας της ζωής, κι αφού η ζωή των δυο μικρών ηρωίδων δεν τελειώνει αλλά εξελίσσεται, τότε ούτε η ιστορία μπορεί να έχει τέλος, γιατί θα ακύρωνε την έννοια της εξέλιξης. Η Κίκα Πουλχερίου, καταστρατηγώντας τη συνηθισμένη στα παιδικά βιβλία συνθήκη του τέλους, δεν δίνει οριστική λύση στο πρόβλημα της ηρωίδας. Δεν φτάνει η αφήγηση σε μια ζαχαρωμένη και μη ρεαλιστική κατάληξη… Στο μυθιστόρημα «Το σπίτι με τα κίτρινα κουμπιά», η συγγραφέας συνοψίζει στοιχεία του περιεχομένου και την μορφής τα οποία είχε χρησιμοποιήσει στα τρία προηγούμενα βιβλία της, δίνοντας μας ένα άρτιο, κατά τη γνώμη μου, παράδειγμα του πως η ζωή μετατρέπεται σε τέχνη. Η συγγραφέας προτάσσει ένα πρόλογο στον οποίο μας πληροφορεί ότι η ιστορία είναι αληθινή και της την έχει αφηγηθεί η μητέρα της. Η αφηγηματική δομή έχει, κατά κάποιο τρόπο, το χαρακτηριστικό που έχει η κούκλα «μπάμπουσκα»: το πρώτο βιωμένα και αυθεντικό υλικό ζωής δόθηκε στη συγγραφέα από τη μητέρα της, στην συνέχεια η ίδια το επεξεργάστηκε αυτό το αφηγηματικό παλίμψηστο και το οργάνωσε μέσω της αφηγηματικής κατασκευής σε αφηγηματικό υλικό, το οποίο, τέλος, προσφέρεται στον αναγνώστη μέσω της αφήγησης ενός μικρού κοριτσιού, της Ισμήνης. Ποια είναι η σχέση της μυθοπλαστικής ηρωίδας με τα πραγματικά πρόσωπα; Δεν μας το αποκαλύπτει η αφήγηση, αφήνοντας μας να κάνουμε τις δικές μας υποθέσεις και ταυτίσεις. Η νεαρή ηρωίδα Ισμήνη λοιπόν πηγαίνει να ζήσει μαζί με τους γονείς της και τις δυο αδερφές της σε μια μακρινή περιοχή του νησιού, αφού ο πατέρας της, δασικός στο επάγγελμα, πήρε νέα μετάθεση. Χρόνος της ιστορίας είναι το διάστημα λίγο πριν την έναρξη του απελευθερωτικού αγώνα των Κυπρίων ενάντια στην αγγλική κατοχή του νησιού (1930). Ο πατέρας της ίδιας εργάζεται σε αγγλική υπηρεσία γεγονός που φέρνει την οικογένεια της σε αντιπαράθεση με τους Κύπριους που ζητούν αυτονομία. Ο διχασμός της οικογένειας ανάμεσα στα ¨φαίνεσθαι¨ και το ¨είναι¨ αποτελεί το κλειδί της πλοκής…. Το περιεχόμενο δομημένο με την τεχνική της κυκλικής σύνθεσης, ολοκληρώνεται με την επιστροφή της οικογένειας στο σπίτι του παππού. Την ώρα όμως που κλείνει ο κύκλος που αφορούσε το «σπίτι με τα κίτρινα κουμπιά» ένας άλλος κύκλος φαίνεται να ανοίγει με τη φράση «Συλλάβανε τον Μενέλαο ψιθύρισε συγκινημένος [ο πατέρας] και ένα δάκρυ κύλισε αργά στο μάγουλο του». Αυτή η φράση αποτελεί κατά κάποιο τρόπο τον προάγγελο αυτού που ακολούθησε την έναρξη του απελευθερωτικού αγώνα, δηλαδή τη γενικευμένη συμμετοχή των Κυπρίων. Η συγγραφέας όμως το ξετύλιγμα αυτού του κύκλου το αφήνει και πάλι στη φαντασία (ή τη γνώση) του αναγνώστη. Μια παρατήρηση, σημαντική νομίζω, είναι ότι τα μυθιστόρημα αυτά [που αναφέραμε πιο πάνω], αν και έχουν αυτοβιογραφική αφετηρία, δεν αποτελούν ωστόσο αποστασιοποιημένες αφηγήσεις, δεν έχουν δηλαδή ένα ώριμο αφηγητή που αναβιώνει παιδικές μνήμες. Η πρωτοπρόσωπη αφήγηση είναι μια συνειδητή αισθητική επιλογή της συγγραφέως και δε σηματοδοτεί κατ’ ανάγκη μια διάθεση εκμυστήρευσης, εξομολόγησης ή αυτοβιογραφίας. Αν η ιστορία, το περιεχόμενο κάθε βιβλίου, προσφερόταν ως ενθύμημα, τότε όλο το ενδιαφέρον μας θα εστιαζόταν στην αυτοβιογραφούμενη συγγραφέα και όχι στα ίδια τα γεγονότα. Ακόμα και στο μυθιστόρημα «Το σπίτι με τα κίτρινα κουμπιά» που η Πουλχερίου ρητά δηλώνει ότι έχει αυτοβιογραφική αφετηρία, ωστόσο το προϊόν της αφήγησης, το κείμενο καθ’εαυτό, δεν αναδεικνύει την αυτοβιοραφικότητα…. Τα δυο μυθιστορήματα που ακολουθούν «Τα μεγάλα παπούτσια» και το «Επιχείρηση αστραπή», ανοίγουν ένα νέο κύκλο αφηγήσεων, αυτές που έχουν να κάνουν με θέματα από την καθημερινότητα ενός σύγχρονου παιδιού. Η πλοκή και στα δύο πλέκεται γύρω από το μυστήριο, τη διαλεύκανση του οποίου αναλαμβάνει ο ήρωας μαζί με την παρέα των συνομηλίκων του. Οι ήρωες στα δυο αυτά έργα είναι αυτό που αποκαλούμε παιδιά ¨της διπλανής πόρτας¨. Στα «Μεγάλα πατούτσια» ο αφηγητής – ο Άρης, βιώνει την καθημερινότητα του ανάμεσα στην ανεμελιά της ηλικίας του αλλά και στα προσωπικά του τραύματα. Αυτά είναι από την μια, η κατηγορία που βαραίνει τον πατέρα του ότι καταχράστηκε χρήματα της εταιρείας στη οποία δούλευε και, από της άλλη, η μειωμένη ευφυΐας μικρή του αδερφή. Ο αφηγητικός φακός παρακολουθεί τον ήρωα άλλοτε να επιδίδεται στην προσπάθεια να ανακαλύψει τον άνθρωπο με τα μεγάλα παπούτσια γιατί πιστεύει ότι αυτός είναι ο πραγματικός καταχραστής, και άλλοτε να κάνει τις σκανταλιές, τις πλάκες και τους καυγάδες που είναι αναμενόμενοι για την ηλικία του. Αυτή η εναλλαγή της προσωπικότητας του ήρωα μέσα στο έργο, αποδίδεται ευφυώς και με τα δυο του ονόματα. Άρης όταν πρόκειται για σοβαρές καταστάσεις και Τζεπέτος στα καθημερινά απλά περιστατικά. Στην περιφέρεια του κεντρικού θέματος υπεισέρχονται και άλλα θέματα όπως η άρρωστη φίλη του Λίζα, η εκνευριστική συμμαθήτρια του Τζούλια, ο αδερφός – που περνάει βαριά της εφηβεία του. … η συγγραφέας με παιγνιώδη διάθεση επιλέγει ονόματα και προσωνύμια που προκαλούν γέλιο αλλά και περιγράφουν τους χαρακτήρες. Έτσι, ο καταχραστής λέγετε Λεκές, το δάσκαλο της μουσικής τον λένε κύριο Τίγκι Τίγκι, … Αυτά τα νέα στοιχεία, το χιούμορ και ο γλωσσικός ρεαλισμός, απογειώνονται αφηγηματικά στο τελευταίο μυθιστόρημα της Πουλχερίου «Επιχείρηση Αστραπή». Αφηγητής και κεντρικός ήρωας εδώ είναι και πάλιν ένα αγόρι, ο Ρένος. Με αφορμή την απελευθέρωση ενός σκύλου που ζει εγκλωβισμένος στην απέναντι από το σπίτι του πολυκατοικία, ο Ρένος και οι φίλοι του οργανώνουν την «Επιχείρηση Αστραπή» και δεν αφήνουν τίποτα όρθιο. Πρόσωπα, καταστάσεις, ανατροπές, μυστήριο, κίνδυνοι, φόβοι, προσδοκίες μπλέκονται σε ένα σπαρταριστό αφηγηματικό οίστρο. Και πάλιν υπάρχει μια πολυσημική χρήση προσωνυμιών που είδαμε και στα «Μεγάλα παπούτσια»…. Το μυθιστόρημα αυτό είναι το πρώτο στο οποίο υπάρχει ξεκάθαρα ευτυχισμένο τέλος. Αν αυτό σηματοδοτεί μια νέα αντίληψη της συγγραφέως Κίκας Πουλχερίου, για το παιδικό βιβλίο, θα περιμένουμε να το δούμε και στα επόμενα έργα της… … ποίος είναι όμως ο αποδέκτης των ιστοριών της Πουλχερίου; Τα παιδιά; Ναι, αλλά όχι μόνο. Στα τέσσερα πρώτα μυθιστορήματα με θέματα παρμένα από την ιστορία του νησιού, η φωνή του αφηγητή έχει διπλή κατεύθυνση, τα παιδιά αλλά και τους ενηλίκους. Αυτό γίνεται φανερό από δυο σημεία: πρώτο σημείο είναι η παρουσία και ο λόγος των ενηλίκων ηρώων που στα μυθιστορήματα αυτά είναι ασυνήθιστα εκτενής, με αποτέλεσμα να υπονομεύεται συχνά η παιδικότητα του λόγου του αφηγητή. Δεύτερο στοιχείο είναι η ίδια η αφήγηση του αφηγητή-ήρωα που ενσωματώνει ιδέες, εικόνες και βιώματα από τον κόσμο των ενηλίκων και είναι σαν να κλείνει η Πουλχερίου το μάτι σε όλους όσους έχουν ζήσει την ίδια εποχή με αυτήν. Στα «Μεγάλα παπούτσια» και στην «Επιχείρηση Αστραπή» αποδέκτης είναι αποκλειστικά το παιδί. Η προσωπική μου άποψη είναι ότι όσο περνούν τα χρόνια η συγγραφέας πηγαίνει προς τα παιδιά, και αν μου επιτρέπεται να το πω αποφθεγματικά, η συγγραφέας δεν περιγράφει πια το παιδί μέσα στον κόσμο των μεγάλων, αλλά παρουσιάζει τον κόσμο των παιδιών μέσα στον οποίο ζουν και ενήλικες. Είναι προφανές ότι στόχος της είναι να επικοινωνήσει με τους μικρούς αναγνώστες της σε μια νέα βάση: στην βάση του σημερινού παιδιού που ούτε υπεύθυνο είναι για τις επιλογές των μεγάλων ούτε και υποχρεωμένο να λύσει το κουβάρι που αυτοί δημιούργησαν. … » Επιλεκτικά κάποιες ερωτήσεις από την συνέντευξη που μας έδωσε η κ. Πουλχερίου ΚΕ. Πιστεύετε ότι τα Κυπριόπουλα διαβάζουν βιβλία (αγαπούν την λογοτεχνία); ΚΠ. Ναι, πιστεύω ότι οι μαθητές του δημοτικού διαβάζουν παιδικά βιβλία. Στα δημοτικά σχολεία γίνεται πολύ καλή δουλειά. Ειδικά στην περίπτωση που ο δάσκαλος έχει κέφι να ασχοληθεί με τα παιδιά. Για αυτή την ηλικία πιστεύω ότι ο δάσκαλος έχει το μαγικό ραβδί, το οποίο μπορεί να διαμορφώσει την στάση του μαθητή έναντι των βιβλίων. Τώρα, σε σχέση με τους εφήβους πιστεύω ότι οι περισσότεροι αποστρέφονται τα βιβλία. Ο λόγος είναι ότι βλέπουν σαν μάθημα το διάβασμα λογοτεχνικών βιβλίων. ΚΕ. Πως μπορεί ο δάσκαλος ή ο καθηγητής να δελεάσει τους μαθητές του έτσι ώστε αυτοί να αγαπήσουν το βιβλίο; ΚΠ. Να σας πω τι έκανα εγώ με τους μαθητές μου. Κάθε πρωί τους διάβαζα για 10-15 λεπτά ένα απόσπασμα από ένα νεανικό βιβλίο. Τα παιδία με ενθουσιασμό παρακολουθούσαν την ανάγνωση. Στην ηλικία των παιδιών του δημοτικού, πολλές φορές δεν είναι εύκολο για αυτά να διαβάζουν. Όταν όμως ο δάσκαλος τους διαβάσει ένα βιβλίο με το κατάλληλο ύφος και το συζητά μαζί τους, τότε αυτά αγαπούν το βιβλίο και αρχίζουν να ψάχνουν σιγά σιγά και από μόνα τους βιβλία για να διαβάσουν. Σε σχέση με τα λίγο μεγαλύτερα παιδιά αυτό που πρέπει να προσπαθήσουμε είναι να τα πείσουμε ότι το διάβασμα βιβλίων είναι ένας τρόπος ψυχαγωγίας. Πολλές φορές οι έφηβοι μετά το σχολείο επιστρέφουν πίσω στην λογοτεχνία. ΚΕ. Από πού παίρνετε ερεθίσματα για να γράψετε τα έργα σας; ΚΠ. Παρακολουθώντας τηλεόραση, διαβάζοντας εφημερίδα, παρακολουθώντας ανθρώπους και καταστάσεις που συμβαίνουν γύρω μου. Για παράδειγμα, για να γράψω τον "Χαρταετό του Κομπολίνο" πήρα το ερέθισμα από μια είδηση που διάβασα σε εφημερίδα σχετικά το γεγονός ότι ένα αγόρι στο Λονδίνο πέταξε (κατά λάθος) με τον χαρταετό του. Παίρνω κάποια πραγματικά στοιχεία και τα πλάθω ανάλογα γνωρίζοντας τον τρόπο που σκέπτονται και αντιδρούν τα μικρά παιδιά. Θα πρέπει στο βιβλίο να τους κρατά σε ενδιαφέρον. Τα παιδιά τρελαίνονται για περιπέτεια. Το ερέθισμα για να γράψω τα "Μεγάλα Παπούτσια" μου την είχε δώσει ένα μαθητής μου, ο πατέρας του οποίου είχε πάει φυλακή και το παιδάκι ερχόταν κάθε μέρα στο σχολείο με τον φόβο μήπως το μάθουν οι συμμαθητές του. Τα βιβλία τα οποία έχω γράψει τα χρόνια αμέσως μετά την εισβολή είναι σε μεγάλο βαθμό πραγματικές ιστορίες. ΚΕ. Πως σας βλέπουν τα παιδιά; Σας αναγνωρίζουν; ΚΠ. Όταν τα παιδιά γνωρίσουν ένα συγγραφέα τον θεωρούν σαν κάτι σπουδαίο και σημαντικό. Τον βλέπουν με δέος.

Κίκα Πουλχερίου