Σύντομο Βιογραφικό
Όνομα: Μαρία Περατικού Κοκαράκη
Τόπος Γέννησης: Αθήνα. Μεγάλωσε, όμως, στο ακριτικό μαρτυρικό νησί του Ελληνισμού, την Κύπρο, καταγωγή του πατέρα της.
Σπουδές: Φιλολογικές σπουδές στην Αθήνα και στο Σύδνεϋ.
Επάγγελμα: Εκπαιδευτικός
Διάφορα: Το πρώτο της κείμενο, που χαρακτηρίσθηκε λογοτεχνικό, το έγραψε στα οκτώ της χρόνια. Θέμα του, ο ήρωας του τρωικού πολέμου Τεύκρος κι η κατεχόμενη σήμερα απ’ τους Τούρκους Σαλαμίνας της Κύπρου.
Μεγάλωνε με τις διηγήσεις της Μικρασιάτισσας την καταγωγή Αθηναίας μητέρας της, που της άφηναν γεύσεις και μυρωδιές, για να φτιάχνει στη συνέχεια τις δικές της μικρές ιστορίες. Ιστορίες που την ταξίδευαν και της γνώριζαν ανθρώπινες μοίρες, πορείες, αγώνες, αντιστάσεις, προσπάθειες, μόχθους. Από πολύ μικρή συμπέρανε πως κάθε ’νθρωπος ένα και μοναδικό ταξίδι!
Διακρίσεις
- 2001 Έπαινο στο διαγωνισμό ποίησης του «Πολιτιστικού Συλλόγου Γυναικών Ρόδου»
- 2008 2ο βραβείο στο «2ο Διαγωνισμό Ποίησης» στη Θεσσαλονίκη για τα «Χάι-Κου» από τον Πολιτιστικό Οργανισμό «Αργοναύτες».
Έργα
- Ποιητικές συλλογές
- Αγυρτείες 2001,
- Ταναφόρμια 2003,
- Αυτόμελα 2006 και
- Χάι- Κάι 2006
Πεζά
- Βαλς με δεκανίκια, εκδόσεις Επιφανίου 2007, και
- Τα Μνήστρα, εκδόσεις Αφή 2009.
Παρουσίαση του Ποιητικού έργου της Μαρία Περατικού Κοκαράκη
Ποιήματα ανάμεσα στον ουρανού και γης
Παρουσίαση του Ποιητικού έργου της Μαρία Περατικού Κοκαράκη.
Από την Χαρά Μπακονικόλα, Καθηγήτρια θεατρολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών
«… το ποίημα, όμως, χρειάζεται το χώμα της γης και, συνάμα, το φως του ουρανού για να ριζώσει και να βλαστίσει. Μόνο με τις διανοητικές προσπάθειες και τις μετρήσεις του λογικού δεν μπορούμε να κάνουμε τέχνη.
Η Μαρία Περατικού-Κοκαράκη τα ξέρει όλα αυτά. Απόδειξη οι τέσσερις συλλογές της, αληθινά ποιητικές και ευαίσθητες. Από το 2001 μέχρι σήμερα, έχουμε τους τίτλους «Αγυρτείες», «Ταναφόρμια», «Χάι-κάι» και «Αυτόμελα». Αυτά τα τέσσερα κομψά βιβλία, των οποίων τα εξώφυλλα έχουν φιλοτεχνηθεί από την ίδια την ποιήτρια που είναι και ζωγράφος, αποτελούν θαρραλέες απόπειρες μια ειλικρινούς πνευματικής διάνοιξης προς τον αναγνώστη. Όπως ακούμε και στο ποίημα που αφιερώνεται στην ποίηση («της ποίησης», συλλογή Ταναφόρμια)
Της ποίησης (συλλογή Ταναφόρμια)
Νοηματοδότηση ζωής
ενσάρκωση επικοινωνίας
η ποίηση
Σπονδή στο χάραμα
ανεφάνισμα στην αμφιλύκη
…
Σεμνυνέται στο αντιφέγγισμα
αναδύεται στο λαμπύρισμα
Παιχνίδι κατάκτησης
Στους ακτινοβολούντες
Αστέρες και γαλαξίες
η ποίηση.
Η Μαρία μοιάζει να ανακαλύπτει, περνώντας μέσα από μια μυστική δίοδο, τον εαυτό της, τον κόσμο και το επέκεινα του κόσμου. Τολμάει να εκθέσει τις ανοιχτές πληγές της ζωής και τολμάει να αυτοεκτεθεί. Δεν φοβάται τα συχνά οδυνηρά σημάδια που αφήνει η πραγματικότητα πάνω μας, γιατί, κατά βάθος, δεν είναι απαισιόδοξη ούτε αχάριστη απέναντι στη ζωή. Γράφει στην «Απόγεια αύρα» (από τις Αγυρτείες):
Απόγεια αύρα (από τις Αγυρτείες)
Η ζωή κυοφορεί πάντα ομορφιές
Φτάνει να ξέρεις να τις ανακαλύπτεις
Φτάνει να ξέρεις να τις αδράξεις
Μέτοχος στο αμάλθειο έριο σιωπηρά, ήρεμα, γαλήνια
Χωρίς αλαζονείες και κομπασμούς.
Η οδύνη μπορεί να είναι, τελικά, το αντίτιμο που πληρώνουμε για τις πολύτιμες στιγμές χάριτος και χαρμονής που βιώνουμε κάπου-κάπου.
Στίχος ελεύθερος, τόνος διακριτικός (ακόμη κι όταν η πικρία και το παράπονο ξεχειλίζουν), ύφος απλό και συχνά κατανυχτικό, ευλαβικό σχεδόν μπροστά σε καθημερινά, ή σπάνια θαύματα ενός κόσμου, όπου τα πάντα είναι πιθανά. Μπροστά στο θαύμα, η ψυχή θαμπώνεται και η γλώσσα αμηχανεί. Έτσι, με τα υλικά μιας γλώσσας ήδη οικείας και πλούσιας, η Μαρία πλάθει ενίοτε λέξεις δικές της, άλλοτε αέρινες …
Τα θέματα που κυριαρχούν στην ποίηση της Μαρία Περατικού είναι η αγάπη (σε όλες τις εκφάνσεις) και το βίωμα της απώλειας (σε ποικίλα επίπεδα).
«…Παραμένω/ εραστής του έρωτα / εραστής της αγάπης / δρομέας της πίστης». Έτσι τελειώνει ένα ποίημα της συλλογής Ταναφόρμια. Αλλά πως βλέπει την αγάπη η ποιήτριά μας; Τη βλέπει κυρίως σαν δωρεά και αυτοπροσφορά. Τη ζει με όλο το πάθος του ανθρώπου που επιδιώκει να χαλκεύει υγιείς και στέρεους δεσμούς, με τα διάφανα υλικά της αγνής ψυχής του και με την εγκαρτέρηση της γυναίκας που ξέρει πως καμμία προσφορά της δεν είναι τελικά μάταιη. … Η αγάπη είναι ωστόσο, όπως άλλωστε η καλλιτεχνική δραστηριότητα, ένα βίωμα μεταφυσικό. Υπερβαίνει τον αγαπώντα και τον αγαπώμενο, με την έννοια ότι γίνεται δείκτης του Απόλυτου και του είμαστε υλιστές ή πραγματιστές ή εμπειριοκράτες ή τεχνοκράτες. Το ποίημα με τον τίτλο «Γένοιτο κατά το ρήμα σου» (από τη συλλογή Ταναφόρμια) είναι μια λιτή περιγραφή αυτή της πολλαπλής έλλειψης που συνδέεται με την αγάπη και τη δημιουργία:
Γένοιτο κατά το ρήμα σου (από τη συλλογή Ταναφόρμια)
Ψυχή παραδομένη στη θέληση Θεού
Ελευθέρωση
Ανάπαυση
Κατατρεγμός θλίψης και πόνου
Καταπόνημα δημιουργίας το έργο
Ταπείνωση
Εξερεύνηση
Ευθύβολος αναλογισμός πόθου
Ανάπαυσης απώλεια
Περιπλάνηση στον επικαλεσμό αγάπης
Φθορά
Εκλογίκευση αναζήτησης του αδιεξήγητου
Προσφορά θεϊκή η υπομονή
Κι ο έρωτας
Γέφυρα για του Θεού τη συνάντηση.
Αλλά οι αγάπες της Μαρίας Περατικού δεν περιορίζονται στον έρωτα ή στη μητρική στοργή. Αγάπες μπορούν να είναι και κάποιοι τόποι αγαπημένοι που χάθηκαν από τα μάτια της, και που η νοσταλγία τους ανακαλεί επίμονα και ικετευτικά. Το ποίημα «Του Κουρίου ακτή» είναι μια χειμαρρώδης κατάθεση αυτής της στέρησης του τόπου, του τοπίου, της γενέτειρας:
Του Κουρίου ακτή
Εις εναλίαν Κουρίου ακτήν
Δραπετεύουν τα βήματα
αχνόφεγγη ώρα πρωινή
παρελθοντική επιστροφή.
Στα ανεμίζοντα πέπλα
Της Αικατερίνης Κορνάρο
γαντζώνονται τα κεντητά βελούδα.
Αλλοδαποί οι σταυροφόροι
Ορθωμένοι
Γκριζόμαυροι βράχοι
μες στη θάλασσα
εξιστορούν αρχαιοπρεπή
μνημεία τέχνης αχαϊκής
που μεταποιούνται σε ρωμαϊκή
που εξελίσσονται σε βυζαντινή
Σπάνιας πολυλογίας
της αμμουδιάς τα κοχύλια
που αφήνουν στο ξέσπασμα τα κύματα
σχήματα ελευθερίας ζωγραφίζοντας …
Είπα παραπάνω πως το δεύτερο θέμα που διατρέχει επίσης ολόκληρη την ποίηση της Μαρίας Περατικού είναι το βίωμα της απόρριψης και της στέρησης. Μήπως, όμως, το αίσθημα της έλλειψης και της μείωσης δεν παραπέμπει σχεδόν πάντα στην επικράτεια της αγάπης; Και ποιος δεν έχει νοιώσει, έστω και μια φορά στη ζωή του, την πίκρα της ερήμωσης ή της απώλειας ή της απομάκρυνσης κάποιου αγαπημένου προσώπου; Η δυαδική σχέση είναι σχεδόν πάντα μια πορεία «επί ξυρού και ακμής». Στα «σχηματιστικά και χειρόγραφα» της συλλογής Αυτόμελα, βρίσκουμε κάποιες υπέροχες βραχυγραφίες τέτοιων οδυνηρών στιγμών, όπου ο άντρας και η γυναίκα παύουν να είναι πηγή χαράς ο ένας για τον άλλον….
Στην ψυχή της Κύπριας ποιήτριας, βέβαια, οι πληγές της στέρησης παραπέμπουν και στην ακρωτηριασμένη χώρα της. Το ποίημα «Τεμαχισμένη Πατρίδα» (από την συλλογή Αγυρτείες) επαναλαμβάνει το μοτίβο της απόσχισης, της απομάκρυνσης από έναν λατρεμένο τόπο, πράγμα που συχνά είναι εξ ίσου οδυνηρό μ τη ρηγμάτωση των διαπροσωπικών σχέσεων:
Τεμαχισμένη Πατρίδα» (από την συλλογή Αγυρτείες)
Μοιρασμένη πατρίδα, πληγιασμένες οι λεμονιές
παραμελημένα τα κιονόκρανα, αφρόντιστα τα μνημεία,
μαραζωμένα τα τρεχούμενα νερά
αδειασμένα με τη βία τα σπίτια
Αθέλητη εγκατάλειψη!
Σιγοκλαίω!
Διχοτομημένη πατρίδα,
αποκαμωμένες οι πορτοκαλιές,
ραγισμένες οι εκκλησιές,
κακοφορμισμένες οι μαρμαροκολόνες
νεκρωμένα τα νερά, πληγιασμένα τα σπίτια.
Αγανακτισμένα τα λουλούδια.
Αθέλητη εγκατάλειψη!
Αμμόχωστος – Σαλαμίνα
Κερύνεια – Μπέλλα-Πάις.
Γράφοντας η Μαρία Περατικού δεν κρατάει τα προσχήματα, δεν δεσμεύεται από κοινωνικούς κανόνες, δεν αυτολογοκρίνεται και δεν διστάζει να πει την αλήθεια: τη δική της αλήθεια και τη δική μας αλήθεια. Σ’ένα από τα Χάι-Κάι της, δηλώνει με όλη τη γενναιότητα μιας γυναίκας που έχει γευτεί τον πόνο, αλλά που, σε τελευταία ανάλυση, έχει κερδίσει παραδόξως το παιχνίδι της ζωής:
δεν είναι ντροπή
να κλαις που πονάς, ψυχή,
για τα χαμένα.
Η Μαρία, έτσι και αλλιώς, από ιδιοσυγκρασία ή από πεποίθηση, βλέπει τη γυναίκα σαν μια δύναμη που όχι μόνο αντέχει στις ανατροπές της ζωής, αλλά και σαν μια παρουσία που συντηρεί τη ζωή σε όλες τις πτυχές της ύπαρξης. Στα Αυτόμελα, διαβάζουμε το παρακάτω εγκώμιο του γυναικείου φύλου, εγκώμιο συγκρατημένο, που δεν έχει φυσικά καμιά σχέση με οποιαδήποτε φεμινιστική θέση της ποιήτριας, αλλά καταθέτει απλώς μια μεγάλη αλήθεια:
Γυναίκα,
ελέησε το αρσενικό,
τυφλό αναμένει
της γέννησης το θαύμα
της αγάπης το ακατάλυτο.
Γυναίκα,
κεχριμπάρια τα δάκρυα
δεδομένη η προσφορά.
»
|
